hezkuntzaren psikologia etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak
hezkuntzaren psikologia etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak

2014/11/12

Friends or foes?

Being placed together with primary education students in the Minor is a great opportunity to learn new things, no doubt. It gives you the chance to see how others see education, their aims, their ways of doing. I have the feeling that us, pre-primary education students, are more homogeneous that our primary education classmates. Maybe it is just because we are much less, so there isn't a chance for much diversity among us. We share similar values and approaches to education.

I guess there could be a more polite way to put it, but since this is mainly for myself to read, I will be quite blunt: us, pre-primary education students, believe that many of our primary education classmates act in favour of the traditional school in general. We are beginning to repeat the pattern we have experienced in our previous in-school trainings: primary teachers think that children are not "prepared enough" when they finish pre-primary, and pre-primary teachers feel that primary teachers are only concerned about contents.

One of my group mates in the mini-lesson we have recently prepared explained it very clearly: we should have HH6, HH7, HH8... instead of LH1, LH2, LH3..., meaning that the ways of doing and the principles of pre-primary should be fed into primary education (taking into account the developmental differences among children in both stages, of course). I have the feeling that the traditional school has managed to survive in primary and secondary education, while it has been wiped out in pre-primary and university. But this is just a feeling which could well be due to my prejudice, and being as we are together, it would be great if we could discuss this openly.

2014/11/06

Contents. How much should children know when they finish school? What do teachers need to know when they graduate?

In the last lessons the word "contents" has been mentioned more than once, implying that some activities might not have "enough contents" or didn't deal with the "right or usual contents" for the primary or pre-primary classroom. I have also heard some of my classmates complain that we haven't been "taught" enough during the degree, that our teachers could have taught us so much more than what they have. Not enough contents, it seems.

On the other hand, now, more than ever, contents are everywhere, just a click away. So, what do we need contents for? Why do we need to store them in our minds? Which contents? How many? What are contents, after all? Are contents the matter of which knowledge is made of? A proof that learning has been achieved? A means to build learning?

Many questions, and little answers; that is what I have. But one thing I have learned so far: learning how to think and learn is the most important learning; maybe the only learning we should pursue in education. Those who know how to think and how to learn will sure find the appropriate contents for their purposes. As far as I see it, contents are often by-products of knowing how to think and learn. I am not very interested in contents as such, but in what is behind them. The official Basque curriculum we have worked on several times during our degree states it clearly: skills or competences are our goal, and contents are aspects we work on in order to achieve those skills. Their purpose is to offer opportunities to develop last longing skills which will remain even after the details of specific contents are somehow forgotten.

To me, this blog is a tool to store contents in such a way that they will be easy to retrieve for me when I forget their details. Those contents have been in my mind and left a trace in my actions and my thoughts, but I cannot have them all in the front of my brain with full detail at the same time. I find that the blog is a great tool to "extend my brain" as it were, because it is organised in a way which makes sense to me. It reflects my interests and my values; my struggles and my conflicts. At the end of the day, it illustrates my learning process, as those who know about this sort of tools say.

Yet, it is true that a teacher needs to know some contents; those which are relevant to their profession. Contents will be regarded as relevant if they are included among the required knowledge by those who design the education system and curricula, also if they are deemed to be of importance to our teachers, and each one of us will be free to choose contents which seem relevant to ourselves, depending on our interests and values. So, relevant contents for teachers are set at different levels, and each teacher has some autonomy on the matter, as well as some requirements to fulfill.

But we cannot rely on contents being at hand. For example, if inclusion is important to us, we will need to know what kind of grouping favours inclusion and follow those criteria at the specific moment of deciding on grouping in a classroom. We will not be able to look it up later on. So, some contents need to be integrated into our thinking, into our decision making; otherwise, they will not be useful at all. But some other contents are not essential, as I argued when I mentioned the Reggio Emilia style project where the teacher learned about nature along with students. Of course, if the teacher knows about nature they will be able to guide students much better, but even if they don't, as long as they know how to promote learning about dealing with things one doesn't know about, it will be fine.

I found a piece of news which fits perfectly into what I am trying to explain, that gave some examples of questions that undergraduate students taking admission interviews at Oxford have to answer to. Questions such as: "An experiment appears to suggest Welsh speakers are worse at remembering phone numbers than English speakers – why?", or "How much of the past can you count?", or "If you could save either the rainforests or the coral reefs, which would you choose?". These questions are designed to see how students respond to something which is unknown to them, to assess their thinking skills. You can read some of the answers interviewers would expect.

Does that mean that Oxford undergraduates are not supposed to know "regular contents"? Well, of course not. Apparently, students applying at Oxford and Cambridge will be required to score two elite A* grades at their A-level exam, but besides proving they know their contents, they will also have to prove they can use them in a creative way. I must say I can't agree more with the approach, although there is a very worrying fact mentioned in the last article, which reports that public school students in the UK (that is, students from very prestigious and expensive private schools) do much better that state-funded school students at these admission tests. Provided we fix that big problem, I'd say that is the sort of learning I would like to promote among children (and adults, of course).

2014/05/04

Psikomotrizitate saioa unibertsitatean

Pasa den asteartean, arratsaldez unibertsitatera joan ginen gelako haurrekin, eta ondoko gelan dagoen nire ilobarekin, unibertsitateko psikomotrizitate gelan saio bat egitera. Unibertsitatetik sei lagun aritu ginen ordu t'erdiko saioa dinamizatzen, eta orokorrean oso ondo joan zen.

Haurrak gustura ibili ziren, bereziki alderdi motorra lantzeko prestatuta zegoen gelaren zatian, bertan haien eskolan ez dauden hainbat elementu eta aukera zituztelako. Sekulako izerditua hartu zuten, eta asko saltoka ibili ziren ia etengabe. Musikako tresnak ere nobedadea ziren haientzat psikomotrizitateko gelan, eta haiekin gozatu zuten batzuk.

Fase sentromotorraren ondoren materiala bildu genuen (batzuei pixka bat kostata, ez baitzuten jarduera eten nahi), eta ipuina adi entzun ondoren, marrazki batzuk bikoteka edo hirukoteka eginez eman genion amaiera saioari. Azken jarduera horretan sortu zen arratsaldeko liskar bakarra, horretarako erraztasuna edo joera duten bi haurren artean.

Saioaren ondoren haurrak eskolara eraman genituen bueltan berriro autobusean, eta ez nuen aukerarik izan tutorearekin balorazioa egin ahal izateko, unibertsitatean eskolak nituela eta segituan bueltan joan behar izan nintzelako. Hala ere, saioaren inguruan eta, bereziki, bukaeran gertatutakoaren inguruan gogoeta egin nuen hurrengo egunean.

Burura etorri zitzaidan lehendabiziko gauza Alvaro Beñaranen irakurgai batean jasotakoa da. Berak proposatzen digu psikomotrizitateko gelan gertatutakotik geure buruari "egotzi" diezaiokeguna identifikatzeko. Saioa orokorrean ondo joan zenez, pentsatu beharko dugu gehiena ondo egin genuela saioa dinamizatzen ibili ginenak. Materialaren prestaketa erakargarria izan zen (gu iritsi aurretik prestatu zuten unibertsitateko gelakideek), eta saioa dinamizatzen ibili ginenon jarrera egokia izan zen, irekia eta laguntzeko prest, haurrak gustura ibili zirela ikusita. Sarrera errituala ere ondo joan zen eta haurrek alai bota zuten pareta.

Saioaren bukaeran marrazkiak egiten ari zirela bi haur haserretu ziren, eta batak besteari ostikada gogorra eman zion bizkarrean (badirudi besteak ere zerbait egin ziola aurretik). Ezer ote egon zen helduok egin genuena, edo egin ez genuena, gertakari hori bultzatu zuena? Berez, iruditzen zait psikomotrizitateko saioaren helburua ez dela liskarrik ez sortzea, baizik eta liskarrak modu egokian konpontzen trebatzen joatea, ezer izatekotan. Bestetik, iruditzen zait printzipioz irakasleak ez duela pentsatu behar liskarrak bere "erruz" gertatzen direnik, baina hori horrela bada ere, gaiaren gainean gogoeta egitea ona dela uste dut.

Joan den astearteko saioan iruditu zitzaidan agerian geratu zela kate bat tentsioaren eraginpean jartzean, zatirik ahulenetik puskatu ohi dela, eta horixe zen gure taldean gertatu zena: tentsioa sortzen duten egoerekiko sentikorren diren gelako bi haurrek egin zuten gainezka. Eta helduon esku zeuden alderdietatik, zerk sortu ahal izan zuen tentsioa saioaren bukaeran? Niri hiru gauza datozkit burura:
  1. Fase sentsoriomotorra bukatutakoan ipuina kontatu eta marrazkiak egiteko bankuan eseri ginenean haurrak pixka bat nahastu ziren, ez baitzuten argi saioa bukatu ote zen ala ez. Haiek ez daude ohituta saioa Aucouturierren praktika psikomotorraren arabera burutzen, eta bankuan esertzen direnean saioa bukatu delako izaten da. Oso nabarmena izan zen nahasmen txikia, haurrak oinetakoak jartzen hasi zirelako. Nik azaldu nien lehendabizi ipuina entzungo genuela eta gero marrazki batzuk egingo genituela, baina momentu horretan argitu behar nuen ere marrazkiak bukatu ondoren jarriko genituela oinetakoak eta arropak saioa bukatu eta etxera joateko.
  2. Marrazkiak libreki aukeratutako bikoteetan egitea proposatu genien, eta nire ustez horrek ondoko arazoak sortu zituen:
    • Gelan bikotekide bezala inork nahi izaten ez dituen haurrak kanpo geratu ziren, gelakoa ez zen haurrarekin batera. Azken honek ez ninduen kezkatu, konformatzen erraza delako eta oso irekia, baina horrelakoetan nekez larritzen denetakoa izan arren, bera ere alde batera utzita sentitu zen beste haurrak bikotea aukeratzen ari zirela ikusita.
    • Haien portaera modu egokian kontrolatzen ez dutelako haurrek saihesten dituzten bi lagun batera aritu ziren, eskolara etorri berria den hirugarren batekin, liskarra pizteko boleto asko zituen hirukotea osatzen. Gertatu zena aurreikusten erraza zen, beraz.
  3. Azkenik, ez genuen haurren erritmoa errespetatu. Haur batzuk marrazkiak egiteko nahikoa denbora izan zuten, eta bukatu ahal izan zituzten, baina beste batzuk denbora gehiago behar zuten. Guk, denbora gehiago eman beharrean, erlojuari begiratu genion eta bukatzeko garaia zela erabaki genuen, haurrei presa sartuz. Eta orduan sortu zen liskarra, marrazkia bukatu gabe eta egileen izena idatzi gabe zegoen hirukotean.
Ondorio bezala, esango nuke marrazkiak binaka egitearena bikoteak libreki aukeratu gabe proposatuko nukeela, egitekotan; edo libreki aukeratzekotan, aipatutakoak bezalako ondoriorik izango ez duela argi izango banu soilik. Eta bikoteka egiteko bakarka egiteko baino denbora gehiago emango nieke haurrei, konplexutasun handiagoa duelako ariketak. Denborari dagokionez, iruditzen zait eskarmenturik ez dugunoi asko kostatzen zaigula gure lehentasunen arabera zintzo jokatzea, eta erraz ematen dugula amore ordulariaren aurrean. Ez diogu beldurrik izan behar saioa bost minutu berandu bukatzeari, horrela eginda taldeko kide guztien erritmoa errespetatuko badugu; eta agian hobe dugu hasieran saioaren atalen artean denbora lasaitasun pixka bat gehiagorekin banatzea, horrelakorik ez gertatzeko.

2014/04/23

Haurren jokabidearen inguruan

Practicum honetan zehar buelta asko eman dizkiot haurren jokabidearen gaiari eta irakasle bezala izan nahi nukeen heziketa-estiloari.

Lehenengo asteetan, gelako haurrek kasurik egiten ez zidatela eta kezkatuta nenbilen, batez ere nire burua haiek mehatxatzen eta zigortzen (zigor txikiak, baina zigorrak, azken batean) ikusi nuenean. Oso gogorra da norberaren ahotik esan nahi ez dituen gauzak ateratzen direla entzutea, egiteko beste modu batzuk burura etorri ez zaizkizulako.

Kezka horiekin joan nintzen graduko lehen mailan Hezkuntzaren Psikologiako gure irakaslea izan zenarengana, eta harekin izan nintzen solasean ordu pare batez. Berak emandako aholkuak aplikatu ditut, eta eskolan ere jaso ditut hainbat irizpide eta informazio-iturri. Orain, guztiak hemen laburbiltzen saiatuko naiz.

Ezer baino lehen, oso argi eduki behar da zein den norberaren helburua; zer lortu nahi dut? Horrekin batera, argi eduki norberaren gelan zer toleratuko den, eta zer ez; hau da, zeintzuk diren norberaren arauak.

Hasteko, oso garrantzitsua da behaketa sistematikoa eta zehatza egitea: zenbat eta nortzuk dira jokabide egokia duten haurrak? nortzuk dira jokabide desegokia dutenak? zergatik dute portaera desegokia?

Bestetik, oso garrantzitsua da autokontrola, norberaren emozio eta pentsamenduen kontzientzia eta kudeaketa. Horretan lagungarri izan daiteke semaforoaren estrategia: denbora tarte bat hartu egoera aztertu eta erabakitzeko egoera aurrera egiteko modukoa den (semaforo berdea), pentsatzeko denbora hartu behar den (semaforo horia), edo geratzeko beharra dagoen (semaforo gorria).

Halaber, norberaren buruari helburu zehatz eta neurrikoak jarri behar zaizkio epe motzera: zein da nire helburua gaurko? Batzuetan, talde osoarentzat helburu bat finkatu beharrean, haur zehatz batekiko edo gutxi batzuentzat plantea daiteke. Helburua erabaki ondoren, jarraituko den estrategia erabaki behar da, eta horri eutsi, amore eman gabe.

Asko laguntzen du helburuak eta arauak esplizitatzeak, berbalizatzeak. Maiz arauak ezaguntzat jotzen ditugu, baina haurrek ez dute araua zehazki betetzen, eta ez da posible ulertu ez dena betetzea. Arauak argi azaldu behar dira, eta haurren laguntza eskatu behar da horiek betetzeko. Helburuak haurrekin partekatzea ere oso lagungarria da, eta partekatu ondoren konfiantza eman behar zaio haurrari, helburua lor dezakeela badakigula esanez. Eta, berriz ere, helburu argiak.

Arauak eta helburuak positiboan proposatu behar dira ("isilik egon" esan beharrean, "adi egon" edo "entzun"; "korrikarik ez" esan beharrean "oinez poliki"). Hau da, haurrari zer egin behar duen azaldu behar zaio, eta ez zer ez duen egin behar.

Portaera egokiak saritu behar dira, horiei eman behar zaie arreta, eta maiz kontrakoa egiten dugu. Portaera desegokiei, aldiz, atentziorik ez diegu eskaini behar (arriskutsuak ez badira, behintzat). Horrela, talde osoari portaera egokien eredua eskainiko diogu, eta portaera desegokiak ez ditugu errefortzatuko.

Koherentzia eta konstantzia oso garrantzitsuak dira, eta horregatik da hain garrantzitsua helburuak argi edukitzea. Eta, azkenik, portaerako gaiak lantzeari lehentasuna ematen bazaio, horrekin koherentea izan behar da ere. Hau da, ez du balio portaera lantzeko helburuak norberaren buruari jarri eta ordutegiaren arabera arduradunak bere lanak bukatuta eduki beharko zituen garaia iritsi dela ikusita, portaeraren gaiak alde batera utzi eta "turboa" sartuta, nola edo hala lanak bukatzea. Erabaki beharra dago zeri emango zaion lehentasuna, eta portaerako gaiei ematen bazaie, edukiak bigarren mailan utzi beharko dira, eta hori ez da erraza suertatzen.

Haurren jokabidea aldatzeko edo kudeatzeko informazio-iturriei dagokienean, practicumean zehar eskolan tutoreek izan dituzten bileretan Berritzegunean gomendatuko liburu bat aztertu zen, Stephen Garber, Marianne Garber eta Robyn Spizmanen "Portarse bien. Soluciones prácticas para los problemas comunes de la infancia". Liburutegitik hartu dut, baina oraindik ez dut aukerarik izan irakurtzeko. Bestetik, aholkulariak prestatutako bilduma bat fotokopiatu dut, bost urteko bi geletako tutoreei eman ziena, portaera arazoak dituzten haurrak daudelako bi geletan. Bilduma horretako material asko Jesús Jarque García izeneko pedagogo eta psikologoak duen blogetik aterata daude. Egia esan, oso interesgarriak iruditu zaizkit, zehatzak eta praktikoak direlako. Iruditzen zait aipatutako liburuak eta Jesús Jarqueren materialak nahiko antzekoak direla; portaera zehatz batzuen aurrean zehazki zer egin argi azaltzen dutela, alegia. Azken asteetan aurkitu dudan beste informazio iturri interesgarri bat "Buenos tratos" deritzon bloga da; berez atxikimenduko arazoak dituzten haurren ingurukoa dena, bereziki adoptatutako haurrei buruzkoa, baina bertan bildutako gai asko eta asko edozein haurri aplikatzeko modukoak iruditzen zaizkit. Kasu honetan ere, modu ulerterrazean azaltzen dira kontzeptuak, baina oinarri tekniko sendo batetik abiatuta. Adibidez, oso zentzuzkoa iruditu zait zigorraren inguruan proposatzen duena.

Practicumean zehar estrategia batzuekin probak egin ditut, eta iruditu zait emaitza onak eman ditzaketela. Bestetik, egia da gelako haurrak kasu gehiago egiten joan direla asteak pasa ahala; hortaz, eboluzioa positiboa izan da. Bereziki interesgarria iruditu zait haur zehatz bati goiz horretarako helburu zehatz bat jartzea eta berari "jarraipen berezia" egingo diodala esatea; haurrek oso ondo erantzun dute horrelako proposamena egindakoan, eta beste haur batzuk ere nahi zuten nirekin "sekretutxoa" izan. Konplizitatea lantzeko aukera eman dit ere, eta aurrerantzean erabiltzeko modukoa iruditu zait.

Bost urteko haurrak direnez, batzuetan arauen zergatia azaldu diet ere, eta iruditu zait horrek lagundu duela nirekiko errespetu giroa sortzen edo. Hau da, nire sentsazioa da haurrek uste dutela "zentzuduna" naizela, eta maiz iruditu zait arau baten zergatia azaldu ondoren hura betetzeko joera areagotu dela haiengan. Badakit Haur Hezkuntzako etapako haurrekin ekintza askoz ere gomendagarriagoa dela azalpena baino, baina iruditu zait bost urterekin gai direla hainbat arauren inguruan azalpenak ulertzeko, eta horien inguruan eztabaidatzeko ere, batez ere araua ez betetzeak ekar ditzakeen ondorio negatiboen inguruan (adibidez, pasabideak korrika joatearen ondorioz irrist egin eta min hartzea, eta horrelakoak).

Badakit aurrerantzean gehiago sakondu nahiko dudala gaiaren inguruan, baina behintzat pozik geratu naiz barruan kezka sortu eta hura arintzeko ahaleginak egin ditudalako, eta gustukoa ez nuen bide batean nire burua ikustean beste zerbait egiten saiatu naizelako. Gai hauei buruz gogoeta egiteak nire buruari buruz ikasteko beta eman dit ere, eta adibidez konturatu naiz ez naizela batere pertsona aproposa zigorra erabiltzeko, zeren eta erabili dudan batzuetan aplikatzea ahaztu zait. Adibidez, egun batean haur bat biribilean geundenean "gaizki portatu" zenez txokoetara joan aurretik minutu batzuez bertan eserita egon behar zuela esan nion, eta eskerrak bera gogoratu zen, zeren eta nik txokoetara joaterako ahaztuta nuen! Suposatzen dut ahazte horren atzean arrazoiren bat izango dela; agian benetan ez zitzaidan iruditu zigortzeko moduko zerbait, edo zigor hori ez zitzaidan batere eraginkorra iruditu, edo zigorrak ez ditut gustuko, edo guztia batera ... Baina gauza da oso inportantea dela irakasle bezala nola jardungo zaren aldez aurretik ondo pentsatzea, horretan inprobisatzeak normalean emaitza nahiko kaskarrak eman ohi dituelako.

2014/04/07

Sanferminetako entzierroa

Gaur arratsaldean psikomotrizitateko saioa talde osoarekin egin dut bakarrik, bi haur ezik, tutorearekin geratu direnak eguerdian gelan paperak nahasten eta bestelako bihurrikeriak egiten ibili direlako. Orain arte, bizpahiru psikomotrizitateko saiori hasiera eman diet bakarrik, tutoreak haurren batekin beste zerbait egiten zuen bitartean (gainean pixa egindako norbait aldatu, sukarrarekin zegoen beste norbaiten gurasoei deitu eta horrelakoak), baina saio osoa ni bakarrik egon gabe nengoen.

Saioa ondo joan da, eta jasotzeko ordua iritsi denean pixka bat larritu naiz, hasieran ikusi dudalako ez zidatela kasu handirik egiten. Ez naiz estutu, kanpotik ikusita ez behintzat, eta banaka eskatzen joan naiz, kasu gehien egingo zidatela uste nuenekin hasita.

Pixkanaka, zezenak soilik zituen Sanferminetako entzierroa zirudienean joaldunak haien lan isila egiten hasi dira, eta talde osoak dena primeran bildu du. Tutoreak gelatik haurretako bat bidali dit, ea laguntza behar ote nuen galdetzeko, baina ordurako oinetakoak jantzita eta lerroan jarrita geunden. Erratz-joaldunaren beharrik ez da izan, hortaz! Hurrengorako ondo ikasi dut: bilatu gelako joaldunak, eta horiek erabili taldea kudeatzeko.

2014/04/06

Taldekatzea gelan

Practicumaren hasieran tutoreak esan zidan hiruhileko honetan egin behar zuen gauza garrantzitsuenetako bat hurrengo hiruhilekorako gelako 18 haurren taldekatzea berritzea izango zela. Haurrak hiru taldetan banatzen dira txokoetako lanak egiteko, eta tutoreak hiruhilekoan behin edo aldatu ohi ditu talde horiek, haurrek lagun berriak egiteko aukera izan dezaten, eta ikaskuntzarako giro egokia sortzeko. Haurrak kolektiban lurrean biribil erdia osatzen direneko ordena ere hiruhilekoan behin edo aldatzen du, eta azken hori duela aste pare bat egin du.

Txokoetarako talde berriak sortzeak garrantzi gehiago du azken hiruhileko honetan, datorren urtean Lehen Hezkuntzan sortuko diren taldeei lotua dagoelako. Practicuma egiten ari naizen ikastetxeak Haur Hezkuntzako etapa bi egoitzetan banatuta dauka, bakoitza bi lerrorekin. Lehen Hezkuntza hirugarren egoitza batean burutzen da. Hortaz, Haur Hezkuntzako bi egoitzetako haurrak Lehen Hezkuntzako eraikinera joaten dira bosgarren urteko gelan azken ikasturtea igaro ondoren. Haur Hezkuntzako bost urteko lau geletako haurren kopurua dela eta, datorren ikasturtean Lehen Hezkuntzako lehen mailan hiru talde egongo dira. Hortaz, bi egoitza desberdinetatik datozen haurrak hiru geletan banatuko dira. Guztia prestatzeko, bilera bat izan zuten lau tutoreek, eskolako ikasketa buruak eta zuzendariak duela hilabete edo, eta bertan egoteko aukera izan nuen. Haurrak taldekatzeko irizpideak finkatu zituzten eta adostu zuten datorren ostegunean lau gelek batera ikusiko duten antzerkiaren ondoren hamaiketakoa batera egingo zutela, eta haurrek batera jolasteko materiala eramango zutela, elkar ezagutzeko aukera bat emateko.

Haurren taldekatzea egiteko ondoko irizpideak aplikatuko dituzte: haurren arteko harremanak (haur bakoitza bere lagunetako batzuekin behintzat taldekatzea), sexua (neska eta mutilen kopuruan oreka egotea, neska gutxiago dagoela ikusita), euskara (euskararen erabileraren aldetik heterogeneoak izango diren taldeak eratzea) eta zailtasunak (zailtasunak dituzten haurrak talde guztien artean banatzea). Ez zitzaidan erabat argi geratu nola egingo duten taldekatzea; nire tutoreari ulertu nion gela bakoitzaren barruan hiru talde osatuko direla, eta talde horietako bakoitza beste hiru geletako talde banarekin batuko dela Lehen Hezkuntzako gela osatzeko, baina iruditu zitzaidan bileran beste tutore batzuk buruan zutena ez zela hori, eta ez zen erabat argitu bileraren bukaerarako. Agian ikasturtearen bukaeran argituko dute.

Nire tutorea azken asteetan haurrei haien preferentzien inguruan galdezka ibili da. Haur bakoitza banaka hartu du, eta esan dio oporrak eta gerorako txokoetako talde berriak osatzen hasia dela, eta eskatu dio esateko txokoetan aritzeko bere gustukoak diren bi neska eta bi mutil. Haur guztien iritziak jaso ondoren, aste honetan hartuko du erabakia taldekatzearen inguruan, haurren preferentziak kontuan hartuta, baita beste irizpideak ere, noski.

Egia esan, ez da edonolako erabakia hartu behar duena, haurren bizitzetan sekulako eragina izango baitu. Uste dut garai batean ez zitzaiola horrenbesteko garrantzirik ematen taldekatzeari, eta haurren interesak ez zirela ia kontuan hartzen, eta asko pozten nau egun behar bezalako arreta ematen zaiola ikusteak.

2014/03/21

Edukiak eta jarrerak; zer eta nola ikasi

Practicumean daramatzadan lehen aste hauetan nahiko buelta eman dizkiot buruari heziketa estiloei eta irakaslearen jarduna orientatuko duten ardatzei. Niretzat, zer ikasi baino askoz ere garrantzitsuagoa da nola ikasi Haur Hezkuntzan, hau da, jarrerei buruzko ikaskuntzak edukien aurretik datoz argi eta garbi etapa horretan.

Tutore izaten ikasteko bidean ere, askoz ere garrantzitsuagoa iruditzen zait talde handia, txikiak eta norbanakoak nola kudeatu lantzea, edukiak lantzea baino. Badakit aurten gaikako didaktikak lantzen ari garela, practicumean unitate didaktiko bat praktikan jarri beharko genukeela, baina nire burua beste nonbait dago, egia esan. Asteartean unibertsitatean practicumeko bilera genuela aprobetxatuz, ondoren lehen ikasturtean gure Hezkuntzaren Psikologiako irakasle izan zenarekin hitz egitera joan nintzen, tutoretza zuela ikusita. Edukiak lantzea nolabait sinpleago iruditzen zait norberaren heziketa-estiloa moldatzea baino. Badakit biak direla garrantzitsuak irakasle ona izateko, baina bi alderdiak modu eta epe oso desberdinetan landu behar dira. Gainera, iruditzen zait maiz edukiak lantzea premiazko delako halabeharrez egiten dela, eta benetan garrantzitsua dena, bestea, ahaztuta geratzen zaigula. Unibertsitatean izan ditugun irakasleak begiratu besterik ez dugu: ia guztiak aritu zaizkigu konstruktibismoaz eta horri lotutako kontzeptuez, baina zenbatek aplikatu ditu bere jardunean?

2014/03/15

Galderak eta ikastea

Oso interesgarria iruditu zait aste honetan BERRIAn irakurritako elkarrizketa bat, zientziaren didaktikaren ingurukoa, Neus Sanmarti zientzia irakasleari egindakoa. Bere esanetan, ikasteko garrantzitsuena galdera onak egitea da, eta irakaslearen lana galdera onak sortzen ikasten laguntzea da. Garrantzitsuena ez da irakasleak azalpen onak (eta luzeak, eta mamitsuak, eta aspergarriak) ematea, ezta ikasleak izenak ikastea ere, baizik eta galderak pentsatu, bota eta horiek erantzuten saiatzea.

Sinplea, ezta? Orduan, zergatik jarraitzen dugu galderak enbarazu bezala ikusten eta bota ez diren galderen erantzunak inposatzen?

Zigorrak, mehatxuak eta txantaiak

Aspaldidanik gordeta daukat Nerea Mendizabalek UEUko ikastaroen artean eskainitakoari buruzko informazioa, berak aplikatzen duen Marshall Rosemberg-en "komunikazio ez-bortitzaren" metodoaren ingurukoa. Blog honetara behin baino gehiagotan ekarri ditut gai honen inguruko gogoetak eta kezkak, zigorrik gabe hezteko ditugun aukeren ingurukoak.

Aurreko ikasturteko practicumean ikusitako teknika konduktistei buruz jaso nuenaren arabera, urrutitxo gaude zigor eta mehatxurik gabeko heziketatik gure eguneroko bizitzan eta eskolan. Aurten behatutakoa gogoan izanda, esango nuke zigorra gehiegi erabiltzen dugula eskolan, eta mehatxua barra-barra. Bost urteko gelan haur bat "gaizki portatzen" ari delako gelatik kanpo zigortzea eraginkorra al da? Haur horrek, kanpoan dagoen bitartean, gogoetarik egingo al du gertatutakoaz? Zerbait ikasiko al du? Gela barruan besteak ikasten ari direna, galduko duen hori konpentsatuko duen ikaskuntzarik sortuko al du bakardadean? Ala haurra kanpora bidaltzea irakaslearentzat da beharrezkoa, bere pazientzia agortzeko bidean dagoelako, eta haur hori begi bistatik kendu nahi duelako? Bihurrikeria egin duen haurra jolastorduan gelan egotera zigortzean, lortuko al du jolastorduaren ondorengo orduak jarrera gogotsuarekin igarotzeko lasaitasuna eta armonia bere barruan? Haize fresko pixka batek eta korrika egiteak ez al dio, bada, gehiago lagunduko? Orduan, zergatik eta zertarako uzten dugu haurra zigortuta? Irakaslearen autoritatea kolokan jar ez dezan? Nolako sendoa da, bada, irakaslearen autoritatea, bost urteko ume batek arriskuan jar badezake?

Neroni naiz lehenengoa aurtengo practicumean hasieratik zigor txikiak eta mehatxuak erabiliz aritu dena. Egin, egiten dut oso ondo ikasitako bidea delako niretzat, eta beste modu batera haurrek kasurik egitea lortzen ez dudanean bestelako aukerarik burura etortzen ez zaidalako. Baina lotsa ematen dit horrela egitea, oso gaizki sentitzen naiz eta erraiak nahasten dizkit; hori ere aitortu beharra daukat.

Zer egin pentsatzeko denbora nahikoa izan dudanean, iruditzen zait gehiago asmatu dudala. Adibidez, aste honetan eskolara astelehen, astearte eta ostiralean joan naiz (jardunaldi erdian nabil practicuma egiten aurten ere, eta horrela jarraituko dut ekaina arte), eta astearte arratsaldearen bukaeran haur batzuk esan zidaten beste batek bere azpilean nik ipuinaren ordurako erabiltzen dudan zorroaren luma berde mordoa zituela gordeta. Erakutsi ere egin zidaten, haurren legean okerra egin duenaren azpila bere baimenik gabe irekitzea ez baitago gaizki, antzaz. Etxera joateko prestatu behar ginenez, ez zitzaidan momentu aproposa iruditu haurrarekin hitz egiteko. Gainera, nahiko gatazkatsua den haurra da, eskolaren aldetik jarraipen berezia duena, eta iruditu zitzaidan ondo pentsatu behar nuela zer egin. Asteazken eta ostegunean eskolara joan ez nintzenez, denbora izan nuen horretarako, eta nire buruan gertatutakoa nola landu nahi nuen irudikatu nuen. Ostiral goizean eskolara joan nintzenean aukera paregabea sortu zen haurrarekin hitz egiteko, zeren eta bera ere eskolak hasi aurretik joaten da bertara, haurtzaindegi zerbitzura, eta normalean sotora jaitsi aurretik kuku egiten digu tutoreari eta bioi. Gainera, aurreko egunean eskolara ekarri zuen espazio ontzia erakutsi zidan, nik esan nahi nionerako oso erabilgarria izango zena.

Berarekin hitz egin nahi nuela esan nion, eta eskatu nion mesedez nirekin esertzeko, azpilen parean. Bere azpila erakusteko eskatu nion, eta ireki zuenean harridura keinu txiki bat eginez lumak aipatu zituen. Horretaz hitz egin nahi nuela esan nion; ea nondik atera ziren lumak (beste bi gelakidek batzuk eman zizkiotela eta beste batzuk berak hartu zituela), ea lumak norenak ziren (nireak), ea baimenik eskatu ote zuen horiek hartzeko (ezetz), ea hori ondo ote zegoen (ezetz). Galdetu nion ea bera nola sentituko zen nik bere espaziontzia berak ikusi gabe hartu eta pusketak apurtzen hasiko banintz (haserre), eta orduan ea nola uste zuen berak sentitzen nintzela ni nire lumak bere azpilean ikusita (haserre). Eta galdetu nion ere ea zer egin genezakeen gaiaren inguruan (ez zekiela), ea lumak bere azpilean utziko genituen (ezetz). Plastikozko poltsa bat eman nion lumak sartzeko, eta orduan azaldu nion zoritxarrez lumak ezin zirela berriro zorroan jarri, eta ea orduan zer egingo genuen lumekin (apalaren gainean utzi, denen bistan). Esan nion agian nik pentsatuko nuela lumekin egin zitekeen beste zerbait, eta iruditzen zitzaidala berak nire gustukoa ez zen zerbait egin zuenez, nire gustukoa zen beste zerbait egin behar zuela niregatik; erreparazioa nahi nuela adierazi nion, alegia. Galdetu nion ea bera prest ote zegoen nire gustukoa izango zen zerbait egiteko, eta baietz esan zuen. Eta eskatu nion egun osoz biribilean talde osoa esertzen ginen tarteetan guztion arteko eztabaidan parte hartu nahi zuen bakoitzean eskua altxatu eta nik hitza eman arte isilik egoteko (normalean eskua altxa orduko hizketan hasten da). Esan nion ere egunaren amaieran berriro hitz egingo genuela biok, nire eskakizunaren inguruan. Eta horrelaxe bukatu zen gure elkarrizketa. Pozik geratu nintzen eta bera ere pozik geratu zela uste dut. Egun osoan gogoan izan zuen nik eskatutakoa, baita ondo bete ere. Zoritxarrez, arratsaldean etxean izandako matxura bat zela eta, 15 minutu lehenago joan behar izan nuen, eta ezin izan nuen berarekin hitz egin zoriontzeko. Bestetik, arratsaldea gatazka gogor batean murgilduta bukatu zuen, beste haur bat jo ondoren, eta bere onetik erabat irtenda zegoen. Hortaz, lehentxeago alde egin behar izan ez banu ere, haurra ez zegoen hizketan aritzeko moduan. Hala ere, honelako egoerak ia egunero gertatzen dira eskolan, eta ez dauzkat bi egun horietako bakoitzari buruz pentsatzeko; azkarrago erantzun behar dut.

Batek pentsatuko luke haurrak zigorrarekin jotzen ditudala edo eguna garrasika ematen dudala, eta ez da horrela, baina hobetzeko asko dudala iruditzen zait. Eta, guztiaren gainetik, uste dut mehatxu eta zigorren bideak ez diola haurrari aurrera egiten uzten, ez duela hura hezten, bide horretan gutxi ikasten duela, eta ikasten duen hori nahiko negatiboa dela, beretzat eta ingurukoentzat.

Baina, nola egin bestela aritzeko?

2014/01/22

Psikologia eta hezkuntza positiboa

Ez dakit izena oso ondo hautatua ote dagoen (bestea psikologia negatiboa al da, bada?), baina oinarrizko konpetentziak landuz egunero zoriontsuak izaten ikastea proposatzen duen programa hau interesgarria iruditu zait. Oraingoz gainetik begiratu baino ezin izan dut egin, baina etxeko-lanen artean jarri beharko dut, gradua hasi genuenetik hezkuntzaren xede nagusia (agian bakarra) pertsona zoriontsuak egiten laguntzea dela iruditu baitzait.

Hemen programaren azalpena bideoa ikus dezakezue, ingelesez, edo YouTuben bila dezakezue (Happy Classrooms: Ricardo Arguis at TEDxZaragoza).
.

Pentsamendu matematikoaren garapena

Pentsamendu matematikoaren garapenari buruz hirugarren mailako lehen lauhilekoan izan dugun ikasgaia oso interesgarria izan da. Alde batetik, pentsamendu matematikoa haurrengan nola garatzen den ikasi dugu, graduaren hasieran psikologiaren arlotik landutako autore batzuen iritziak aztertuta (Piaget, bereziki).

Bestetik, matematikaren garapenaren historiako alderdi batzuk ezagutu ahal izan ditugu, zenbakikuntza sistemen inguruan bereziki.

Gelan landutako eduki batzuk Haur Hezkuntzan matematikaren didaktikari buruzkoak izan dira, batez ere gai bakoitzaren inguruan material didaktikoak aztertu ditugunean. Hala ere, edukietako asko gu haurraren tokian jartzera zuzenduta egon dira, pentsamendu matematikoaren garapenak zenbaterainoko konplexutasuna zuzenean esperimenta dezagun. Horrela, guretzat hain ohiko bihurtu den hamar oinarria alde batera utzi, eta bestelako oinarrietan eragiketa aritmetikoak egin ditugu, heldutan arnas hartzea bezain natural iruditzen zaizkigun batuketak, kenketak, biderketak eta zatiketak haur batek lehen aldiz lantzen dituenean sentituko duenaz jabe gaitezen.

Jarraian, ikasitako kontzeptuetako batzuk laburbilduko ditut, ikasgaiaren laburpen gisa.

Alderdi metodologikoari begiratuta, matematikaren arlotik bi autore nagusi aipatu ditugu: bata, aurreko puntuan aipatutako Bruner, eta bestea Dienes. Bruner-en garapen kognitiboaren teoriaren arabera, gizakiok kontzeptuak eraikitzeko bideak hiru urrats hauek jarraitzen ditu:
  1. Manipulaziozko maila: haurrak mundua arituz ulertzen du (Piaget-en etapa sentso-motorraren antzekoa litzateke).
  2. Maila grafikoa: haurra mundua irudikatzen hasten da. Kontzeptu matematikoen kasuan, objektuaren krokisa edo eskema sortuko du. (Piaget-en aurre-eragiketen etaparen antzekoa litzateke).
  3. Maila sinbolikoa: haurrak ideia abstraktuak, sinboloak, hizkuntza eta logika ulertu eta erabiliko ditu. Kontzeptu matematikoen kasuan, objektuaren sinboloa erabiliko du.
Helduok ere aplikatzen ditugu hiru urrats hauek berria den zerbait ikasteko. Horregatik, oso garrantzitsua da ikaskuntza prozesuan hiru etapa hauek errespetatzea. Haur Hezkuntzako etapan zehar hiru urratsak burutzen dituen kontzeptu matematiko nagusia (eta normalean bakarra) zifra bakarreko zenbaki arruntak dira.

Dienes matematikari eta psikopedagogoak, bestetik, matematikako kontzeptuen irakaskuntzarako lau printzipio proposatu zituen:
  1. Printzipio dinamikoa: haurrek manipulaziozko esperimentaziotik abiatu behar dute kontzeptu matematikoen ikaskuntzan, eta material didaktikoak sekuentzia honi jarraituz erabili behar dira:
    • Jolas librea: haurrari materiala aurkeztu eta nahi duen bezala jolasten utziko zaio.
    • Jolas arautua: arauak emanez jolasak proposatuko zaizkio haurrari.
    • Estrategia jolasak: helburu bat finkatu eta horretara iristeko modu desberdinak daudenez, haurrak bat aukeratu beharko du, arauak errespetatuta. Haur Hezkuntzan ez da lantzen zuzenean, baina bai lantzen da helburu batera iristeko modu diferenteak daudela.
  2. Osotasun printzipioa: haurrak hamar bat urte bete arte, eta zenbat eta txikiago, orduan eta gehiago, osotasunetik abiatu behar da, objektua bere osotasunean landu behar da, eta ez bere propietateak isolaturik.
  3. Aldakortasun matematikoaren printzipioa: kontzeptu matematikoak bestelako kontzeptu matematikoekin batera agertzen dira, ez isolatuta. Horregatik, kontzeptu bat lantzeko kontzeptu matematiko lagungarriez baliatuko gara. Adibidez, zenbaki arruntak maila grafikoan lantzean, ikurren konfigurazioa eta haien arteko distantzia aldatuko ditugu.
  4. Aldakortasun pertzeptiboaren printzipioa: kontzeptu matematikoak askotariko material eta ariketak erabilita landuko ditugu.
Sailkapena eta seriatzeari lotuta, horiek landu ahal izateko haurrak hainbat oinarrizko garapen logiko beharrezko ditu: objektuari lotuta dauden analisia eta sintesia, eta prozesuari lotutako dedukzioa eta indukzioa. Hona hemen horien azalpenak:
  • Analisia: objektuaren ezaugarriak zerrendatzean datza; zer den, eta zer ez den azaltzea. Propietateak (kolorea, adibidez) eta propietate bakoitzaren balioa (gorria, adibidez) zehaztuz egiten da.
  • Sintesia: kontrako ariketa da; propietateen balioetatik abiatuta, objektua identifikatzea. Asmakizun moduan plantea daiteke (horia da, handia eta azal leunekoa; zein pieza da?).
Sintesia eta analisia lotuta daude; zenbat eta analisia gehiago landu, orduan eta errazago egingo da sintesia. Sailkapena egin ahal izateko, analisia ezinbestekoa da.
  • Dedukzioa: arau bat jasota, arau hori beteko duen prozesua abiaraztean datza.
  • Indukzioa: prozesu bat ikusita, berau azalduko duen legea formulatzean datza.
Adibidez, haurrari segida bat erakutsi eta jarrai dezala eskatzen zaionean, indukzioa aplikatuko du legea aurkitzeko, eta dedukzioa segida osatzeko. Seriatzea egiteko dedukzioa ezinbestekoa da.
Geometriaren arloan, haurra irudiaren propietate geometriko ezberdinez jabetzen joango da garapenean zehar, ordena honi jarraituta:
  1. Ezaugarri topologikoak: marra irekia/itxia, irudiaren barruan/kanpoan/ertzean, antolatzearen ordena/tartean. Piaget-en esanetan, hiru urterekin ematen da jabetza.
  2. Ezaugarri proiektiboak: marra zuzena eta poligono motaz ohartzea. 5-6 urterekin lortzen dira.
  3. Antzekotasunezko ezaugarriak: paralelotasuna, angeluak.
  4. Ezaugarri isometrikoak: luzerak
Hala ere, Van Hiele, Dina eta Pierre-ren ustez, geometriaren ulermena, maila batetik aurrera, garapenari bano gehiago esperientziari lotua dago, hau da, geometriaren lanketari.

Erreferentzia sistemei dagokienez, Haur Hezkuntzako etapako haurrak bere burua erabiliko du lehendabizi erreferentzia gisa, ondoren besteak bere buruarekiko kokatu ahal izango ditu, eta azkenik objektuak beste objektu batzuekiko kokatu ahal izango ditu.

Oinarrizko higidura isometrikoen artean, objektuen desplazamenduak (plano berean eta norabide zehatz batean egindako lekualdaketak) eta biraketak (plano berean eta ardatz batekiko egindako lekualdaketak) ulertuko ditu azkarren haurrak, simetria (planotik aterata ardatz batekiko egindako lekualdatzea) gehiago kostako zaion bitartean.

Aritmetikan, zenbaketa prozesua ulertzeak denbora eramango dio haurrari, kardinala multzoaren propietatea dela barneratzea, eta berau multzoko elementuen propietate fisikoetatik independentea dela eta bijekzioaren bitartez topatutako baliokidetasuna iraunkorra dela barneratzea kostako zaizkiolako. Haur Hezkuntzaren etaparen amaieran lortuko du.

Magnitudeei dagokienez, gogoratu behar dugu alde batetik magnitude diskretuak ditugula, hau da, konta daitezkeenak (adibidez, kardinala) eta, bestetik, magnitude jarraiak, hau da, neurtzen direnak. Azken hauen artean magnitude geometrikoak (luzera, anplitudea, azalera eta bolumena) eta fisikoak ditugu (pisua, denbora, masa, tenperatura eta abar). Magnitude jarraien neurketan, unitate arbitrario bat erabaki ondoren, beti hiru alderdi dituen prozesua burutu behar da:
  1. Alderdi fisikoa: unitatearen kopiak sortu eta bata bestearen jarraian modu egokian jarri.
  2. Alderdi logikoa: unitatearen kopiak kokatu ahala norberaren buruari galdetu behar zaio ea iritsi ote garen neurtu nahi genuenaren mugara eta, erantzunaren arabera, unitate gehiago gehitzen jarraitu, ala gelditu.
  3. Alderdi aritmetikoa: erabilitako unitateen kopurua kontatu.
Piaget-en esanetan, haurrak sei urterekin barneratzen ditu kardinala, luzera, masa eta edukieraren iraunkortasuna edo kontserbazioa; bederatzi urterekin azalerarena, eta hamabi urteak arte ez da gai bolumena, pisua eta masa haien artean erlazionatzeko. Aurrerapauso horiek esperientziaren bitartez emango ditu, eta horregatik Piaget-ek ondoko ordena proposatzen du kontzeptu horien didaktikarako:
  1. Neurketaren beharraz jabetzea. Irakasleak galderak eginez sortuko du kezka hori haurrarengan (kaxa hau kabituko ote da horko armairuan?).
  2. Kantitateen arteko konparaketa modu zuzenean egitea (kaxa eskuetan hartu eta armairura eramanda).
  3. Konparaketa modu zuzenean egiterik ez bada, bitartekotza gorputz-atal batekin egitea (kaxa oso astuna bada, besoa erabili kaxa eta armairuko zuloa neurtzeko).
  4. Bitartekotza edozein objekturekin egitea (arkatz bat erabili kaxa eta armairuaren zuloa neurtzeko).
Hortaz, magnitudeen neurketa konplexutasun handiko prozesua da, Haur Hezkuntzako etaparen barruan hainbat magnituderentzat erabateko ulermenaz osatzen oso zaila izango dena. Bestetik, pisuaren kasuan neurketaren alderdi logikoa burutzen zaila da, pisuaren pertzepzioa nahiko subjektiboa delako, eta horregatik balantzaren beharra dago pisatu nahi den objektua eta erabilitako unitatearen kopiak konparatu ahal izateko. Bolumenari dagokionez, Haur Hezkuntzan edukiera landu ohi da (sakonera baten bolumena), eta ez dira unitateak lantzen. Denbora ulertzeko oso zaila den magnitudea da eta horregatik Haur Hezkuntzan denbora sekuentzien seriatzea landu ohi da. Orokorrean, ez da inolako magnituderen neurketarik egiten aipatutako hiru alderdiak osotasunean burutuz, baizik eta magnitudeekiko seriatzeak landu edo gorputzarekin eta objektuekin bitartekotza aplikatuta neurketak egin.

Beraz, magnitudeen artean argi dago Haur Hezkuntzako etapan neurtzeko modukoak izan daitezkeen nagusiak kardinala, luzera eta edukiera izango direla, eta neurketa egiteko ez direla orokorrean ohiko unitateak erabiliko.

2013/05/16

Haurra denbora eta espazioa konkistatzeko bidean

Duela hilabete batzuk historia eta geografia zenbat urterekin ikasten hasten garen galdetu izan balidate, 10-12 erantzungo nuen. Adin horietan kokatzen ditut nik Mahoma Mekan jaio zela, Eufrates ibaia, Mesopotamia eta Abu Simbel, baita Euskal Herriko ibaiak ere, eta hori baino pixka bat aurrerago gizakiaren denbora eta espazioaren konkista maisuki azaldu zuen Carl Saganen telebistako saioa eta liburua (1982).

Baina Haur Hezkuntzako graduan beste hainbat gairekin gertatu zaigun moduan, Gizarte eta Kultura Ingurunearen Ezagutzaren ikasgaian jakin ahal izan dugu historia eta geografiaren oinarriak lehen haurtzaroan eraikitzen direla, haurrak denbora eta espazioari buruzko funtsezko nozioak bereganatu ahala. Haur Hezkuntzako etapak biltzen duen adin-tartean denbora eta espazioa konkistatu ezean, ikasleak ezingo ditu behar bezala ulertu aurrerago eskolan aurkeztuko zaizkion historia eta geografiaren zientziak.

Haurrari denbora eta espazioa ulertzen nola lagundu jakiteko, bere tokian jarri gara eta, lehenik eta behin, bere ingurua nola hautematen duen aztertu dugu. Haur Hezkuntzako etapako haurraren eragiketa-aurreko pentsamenduan Piagetek XX. mendearen hasieran egindako ikerketetan egozentrismoa azpimarratu zuen oinarrizko ezaugarri gisa, hau da, haurrak uste duela gainontzeko guztiek berak bezala hauteman, sentitu eta pentsatzen dutela (Rodrigo, 2008, or. 204–206). Beraz, haurrak ez du bere burua ingurutik bereizten. 

Ezaugarri horri lotuta doaz haurren pentsamendu animista (objektuak bizirik daudela eta asmo eta nahiak dituztela ustea), fenomenismoa (denboran gertu ematen diren fenomenoen artean kausalitatezko harremanak ezartzea), finalismoa (gertatzen den guztiak helburu jakin bat duela ustea), edo artifizialismoa (gauza guztiak gizakiak edo naturaz gaindiko indarrek sortuak direla pentsatzea). Hannounek (1977, or. 14–24) egozentrismotik eratorriak diren haurren pentsamenduaren ezaugarri hauek inguruaren ezagueraren ikuspuntutik aztertu ditu, eta orain arte aipatutakoei sinkretismoa (ingurua globalki hautematea, gauza bakar eta bateratua balitz bezala, berau osatzen duten objektuak elkarrengandik banatu gabe) eta errealismoa (itxurazkoa errealetik ez banatzea, funtsezkoa osagarria denetik ez desberdintzea, edo iragankorra iraunkorretik ez bereiztea) gehitzen dizkie.

Hau guztia horrela izanik, oso garrantzitsua iruditu zait ikasgai honetan landutako edukiak graduan zehar landuko ditugun beste hainbat ikasgairekin lotzea, bereziki hezkuntzaren soziologiarekin eta zientzia esperimentalekin. Haurra ez bada bere burua ingurutik banatzeko gai, are gutxiago banatuko ditu inguru soziala eta kulturala ingurune fisiko eta naturaletik. Helduontzat zentzua duten bereizketa horiek Haur Hezkuntzako etapako haurrarentzat ulergaitz izango dira, eta horixe da Haur Hezkuntzako curriculumak islatzen duena arlo horietako ikaskuntzen inguruko helburuak batera finkatzen dituenean.

Bestetik, ezin dugu ahaztu Piagetek haurrak aldi horretan duen pentsamendua aztertu zuenean bere gaitasunak negatiboan deskribatu zituela, haurrak dituen mugei erreparatuz (Rodrigo, 2008, or. 204), gaur egun hezkuntzaren psikologian hedatuen dagoen ikuspuntutik urrun kokatuta. Halaber, jakina da Piageten teoriek berrikuspen kritikoa izan dutela psikologiaren aldetik, eta aipatu ditugun ezaugarri hauetan hainbat ñabardura sartu direla azken hamarkadetan (Rodrigo, 2008, or. 206–225).

Haurrek ingurua nola hautematen duten aztertzeak ontogenia eta filogeniaren arteko harremana ekar dezake burura, batez ere, kausalitatearen harira gelan aipatutako “Jainkoak burutik jota daude” filmaren zatiak ikustean. 

Gaur egun baztertua dago gizabanakoaren garapena espeziearen garapenaren isla dela defendatzen zuen teoria, baina film horretan ikus daiteke Kalahariko boskimanoen pentsamenduak lerro batzuk lehenago deskribatutako ezaugarriak dituela, garapenaren aldi egozentrikoari dagozkionak. Animismoa, artifizialismoa edo finalismoa oso presente daude gizakiaren kondaira zaharrenetan, mitologian eta gaur egun bizimodu primitiboak izaten jarraitzen duten kulturetan. Halaber, haurrek ingurua irudikatzeko duten moduan ere antzinako kulturek erabilitako teknikekin antzekotasunak aurki ditzakegu, beste sarrera bateko mapa mentalean elementuak forma eredugarrian marrazteak Egiptoko margoetako giza irudietan frontalki eta alboz margotutako atalak konbinatzen zirela gogora dakarrela diogunean bezala. Beraz, agian haurrak bere garapenean egiten duen bidean gizakiaren eboluzioan emandako ibilbidearen oihartzunak aurki ditzakegu, urrunekoak badira ere.

Bestetik, aipatutako filmak agerian uzten du ere inguruaren hautematea kulturalki ikasitakoa dela, eta kultura bakoitzak bere ingurura hobekien egokitzeko moduan hautematen duela berau. Kalahariko boskimanoen artifizialismo mitikoak barregura eragiten digu, baina mendebaldeko kulturan hezitako gehienok egun gutxi iraun ahal izango genuke bizirik Namibiako basamortu horretan, eta boskimanoak hantxe bizi izan dira prehistoriatik hona inguruarekin orekan. Gai honi lotuta, burura etorri zait ikasgai honetako denboraren kontzeptuez nire amarekin hizketan ari nintzela hark kontatutakoa: berak heldutan ezagutu zuen 70ko hamarkadako petrolioaren krisitik hona gurean eta beste herrialde askotan aplikatzen den udako ordutegia, eta oso ondo gogoratzen omen du ez zitzaiola buruan kabitzen posible zenik gure borondatez ordulariak aurreratu edo atzeratzea; denbora neurri batean konbentzio bat dela agerian utzi zuen gertakaria zeharo arrotz egin zitzaion. Nire amonak, aldiz, inolako arazorik ez omen zion ikusi aldaketari, bere haurtzaroan ere, XX. mendearen hasieran, udako ordutegia aplikatzen zelako. Beraz, haurrak ez dira espazioa eta denborarekin erlazionatutako kontzeptu eta nozioak ulertzeko zailtasunak dituzten bakarrak, eta heldutan ere gure ingurua ezagutzen jarraitzen dugu, batzuetan ikaskuntza horretan sekulako jauziak emanez, nire amari gertatu zitzaion moduan.

Bestetik, Haur Hezkuntzako etapako haurrek denbora, espazioa eta kausalitateari dagokionez ez dute zer ikasia bakarrik; helduoi zer irakatsi badute ere, haiei entzuten badakigu behintzat. Beren buruetan hain murgildurik egoteak lagundu egiten die haien interes-guneak argi identifikatzen. Horrela, mapa mentaletan beraien interesa piztuko duten mugarriak marraztuko dituzte, eta ez konbentzioek agindutakoak, edo besteen gustukoak direnak, idazlan honen eranskineko adibidean ikusten den bezala. Helduoi mapa mental bat marrazteko eskatuta agian pentsatutako espazio hori grafikoki modu zehatzagoan irudikatu ahal izango dugu, baina marraztutako objektuen artean toki txikia izango dute gure nahiek. Modu berean, haurrek kausalitatea ulertzeko duten era sinpleak maiz heldua argudiorik gabe utziko dute, zerbait ez egiteko aitzakia korapilatsuen azalpenak entzun ondoren haurrak “amak nahi ez duelako ez gara joango” dionean bezala, benetako arrazoia agerian utziz. Gure ekintzen zergatien atzeko benetako motibazioak ulertzeko oso lagungarri gerta dakiguke haurren ikuspuntua. Denborarekin dugun harremanerako ere asko dugu haurrengandik ikasteko, haiek orainaren gatibu diren artean, helduak iraganaren eta etorkizunaren morroi baikara, eta horrekin egunero erakusten digutelako orainean kokatutako pertsona zoriontsuagoa dela. Beraz, dena ez da hutsune eta muga haurrek denbora eta espazioa ulertzeko duten moduan.

Esandako guztiaren arabera, eskolaren zeregina da haurrari bere kulturarekin bat eginez ingurua hautematen eta konkistatzen laguntzea, gero eta objektiboagoa eta ez-zentratuagoa den ulermena izan dezan. Graduan zehar hezkuntzaren psikologiako arloan ikasitakoaren arabera, laguntza hori ez litzateke zuzenean “bultza” edo “tira” eginez emango, baizik eta haurrak bere kabuz bide hori egin dezan inguru aberatsa eskainiz eta laguntza eskatzen duenerako bere alboan egonez. Inguru aberats hori sortzeko “harriduraren pedagogia” (Hannoun, 1977, or. 27), zehatzetik abstraktura doan Brunerren aurkikuntza bidezko ikaskuntza (Woolfolk, 1996), eta aurretik ezarritako arau zurrunik gabeko esperimentazioa (Delval, 1991, or. 237–246) oso lagungarri izango zaizkigu, eta horiek dira gelan landu ditugun tankerako jolas eta ariketen atzean dauden ideiak. Batzuk harago doaz eta, pasa den astearen amaieran Kursaalen izandako jardunaldietan Francesco Tonuccik Haurren Hiria deritzon proiektuari buruz zioen moduan (Tonucci, 2013), arriskua ezinbesteko jotzen dute haurrarentzat ingurua konkistatzeko bidean.

ERREFERENTZIA BIBLIOGRAFIKOAK
Delval, J. (1991). Crecer y pensar: la construcción del conocimiento en la escuela. Bartzelona: Paidós.
Hannoun, H. (1977). El niño conquista el medio: actividades exploradoras en la escuela primaria. (J. J. Thomas, Itzul.). Buenos Aires: Kapelusz.
Rodrigo, M. J. (2008). Desarrollo intelectual y procesos cognitivos entre los 2 y los 6 años. In Desarrollo psicológico y educación. 1. Psicología evolutiva (2. ed., or. 201–225). Madril: Alianza Editorial.
Sagan, C. (1982). Cosmos. (M. Muntaner i Pascual & M. del M. Moya Tasis, Itzul.). Bartzelona: Planeta.
Tonucci, F. (2013). Haurren Hiria. (M. Elkoro Gabilondo, Itzul.). Donostia: Txatxilipurdi Elkartea.
Woolfolk, A. E. (1996). Psicología educativa (6. ed., 2. ed. gaztelaniaz.). Mexiko: Prentice-Hall Hispanoamericana.

2013/03/02

Irribarrea


Haurtzaroaren Psikologian ikasi dugunaren arabera, Haur Hezkuntzako etaparen adin tarteari (0-6 urte) dagozkion urteetan haurrek gutxika emozioak espresatzen eta hautematen ikasten dute (norberarengan eta besteengan), oinarrizkoeetatik hasita (poza, haserrea, beldurra, tristura, harridura), konplexuagoak diren emozio moraletara iritsi arte (lotsa, esker ona, errunduntasuna, eta abar). Ikaskuntza horretan lagungarri zaie helduok gure emozioei buruzko mezu argiak bidaltzea. Bestetik, pertsona gehienok badugu inguratzen gaituzten beste pertsonen emozioen "uhinekin" bat egiteko joera, haien emozioekin "sintonizatuz".

Hori horrela izanda, Haur Hezkuntzako irakasleari oso lagungarri izango zaio irribarrea ahalik eta denbora eta egoera gehienetan aurpegian izatea. Practicum Iean izan nintzen epean nire burua gelan grabatu nuen bizpahiru aldiz, eta iruditu zaitzaidan irribarre gehiago egin behar nuela, nire aurpegiak ez zuela nahikoa aditzera ematen barruan sentitzen nuen poza. Pentsatu dut urte pare bat geratzen zaizkidala oraindik gradua bukatu aurretik irribarrea lantzeko, bizi-jarrera gisa. Noski, irribarreak ezin du ordezko bibotearen modukoa izan, Daniel Day-Lewisek elkarrizketa batean zioen bezala, barrutik irten behar du.

Irribarreak ondorio onak baino ezin ditu ekarri: konfiantzazko giroa, motibazioa, lasaitasuna, autoestimu egokia, jarrera positiboa, eta abar. Beraz, beldurrik gabe erabili beharreko osagaia da, eta ez hezkuntzan bakarrik.

2013/01/27

"... aparteko munduari buruzko gauzetan hezita dagoen andereño miragarria ..."


Aipua Calleja eta Irustaren Ipuinen tailerra liburutik jasota dago, eta komunikazio-gaitasunen irakasgaiaren teoriako atalaren txostenean dago ipuinak kontatzeko gomendioen artean. Ipuina kontatzean haurrek irakaslea horrela ikusi behar dutela esaten da, eta horrek zer pentsatua eman zidan, joan den ikasturtean psikomotrizitateari buruzko irakasgaian esaten zitzaigunarekin bat ez datorrela dirudielako.

Psikomotrizitateari buruzko irakasgaian, irakasleak esan zigun garrantzitsua dela haurrei errealitatea eta fantasiaren artean desberdintzen laguntzea, eta ez dugula sustatu behar haiek fantasiazko munduan bizitzea. Adibide bezala, psikomotrizitateko gelan haur batek "ni otsoa naiz" esaten bazuen, irakasleak "otsoa bazina bezala jolasten ari zara" argitu behar ziola. Ni ez nintzen batere eroso sentitzen hura entzunda, eta argumentua muturrera eramanez galdetu nion ea orduan haurrei erregeak gurasoak direla esan behar ote genien...

Eta hara non, nire iritziaren aldeko argumentua aurkitu dut aurten. Oraindik ere gogoan dut txikitan zer nolako miresmena sortzen zidaten "aparteko munduari buruzko gauzetan hezita" zeuden helduek, eta uste dut horrek haienganako harremanean izan zuela bere pisua. Astebukaeretan, aiton-amonen etxean, asko ginenez bi txandatan bazkaltzen genuen: haurrek lehendabizi, eta helduek ondoren. Gu bazkaltzen bukatzen ari ginean azaltzen ziren haiek etxera baso-erdi batzuk hartu ondoren. Osabetako batek beti berdin egiten zigun: buruan kaskarreko txikiak eman, ukabila usaindu, eta bakoitzak zer bazkaldu zuen asmatzen zuen, baita guk sinestu ere. Gogoan dut ere Txindokiko punta seinalatu eta egun batean han lo egin zuela esan zidanean urteak pasa nituela zikoinen moduan hanka baten gainean lo egin zuela pentsatzen. Bere etxeko leihora txori txiki bat guri buruzko kontuak esatera etortzen zela ere esaten zigun, eta aste horretan kontatutakoa azaltzen zigun, asmatuz gainera. Mitikoa zen erabat osaba guretzat (ez gaur egungo gazteen mitiko, baizik eta mitiko-mitikoa), gure mundura hurbiltzen bazekielako. Amari haurrei bazkaltzeko zer emango zien galdetu, edo gure gurasoek aste hartako gertakizunen bat kontatutakoan buruan gorde besterik ez zuen egin behar (tira, horrek agerian uzten du gureganako zuen interesa) gu aho zabalik uzteko.

Psikologian ikasi dugu Haur Hezkuntzako etapan zehar haurrek duten bilakaera, errealitatean geroz eta murgilduagoak egotera eramaten dituena. Bilakaera horretan patologikoa den ezer ez den bitartean, niri iruditzen zait irakasleak "aparteko ahalmen" horiei sekulako probetxua atera diezaiekeela umeekin duen lotura sendotzeko, gelan giro goxoa sortzeko, haien arreta bereganatzeko, eta abar. Eta, bide batez, haurren magiaz gozatu ahal izango du, garaiak aldatu arren umeek ume izaten jarraitzen dute eta. Horretarako,  practicumaren egonaldian ilobak bere lagunei izebaren etxera txori txiki bat leihora berari buruzko gauzak kontatzera etortzen zela azaltzen zienean begiak nola handitzen zitzaikion ikusi besterik ez dago.

2012/12/15

Practicum, egunerokoa: gauzak ondo egiten ohitua egotearen zama


Gure gelako haurretako bat bere jokabide prosozialengatik eta jokabidea erregulatzeko duen gaitasunagatik nabarmentzen da. Horrez gaiz, eskolan hainbat garapenaren alderditan aurkezten zaizkion erronkei arrakastaz aurre egiten ohitua dago. Beraz, helduen munduak eskatzen dion horretan eta bere buruari jartzen dizkion helburuetan arrakasta izatera ohitua dago.

Aste honetako egun batean, jolastokian haurretako batzuekin soka-saltoan ari nintzela (sokari eragiten ni), bere txanda iristean aurrekoari bultza egin zion, eta bestea kexatu egin zen. Beste lagunak arrazoi zuela, eta lagunei bultza egin behar ez diegula adierazi nionean, hasarretu eta jolas egiteari utzi zion. Hasieran, txoko batera joan zen, eta gero bueltatu zen, baina ez zuen jolastu nahi izan, lagunek eta nik behin baino gehiagotan proposatu genion arren. Ez zuen hitzik egin nahi. 

Jolasordua bukatu eta ikastetxearen atearen parean zerrendan jarri zirenean, beregana joan nintzen, gertatzen zitzaiona jakiteko. Haserre ote zegoen galdetu nionean, ezetz esan zidan, baina hortxe jarraitzen zuen, lurrari begira eta hitzik egin nahi izan gabe. Orduan konturatu nintzen sentitzen zuena lotsa eta frustrazioaren nahasketa zela. Gainontzeko haurrek jokabide erasokorrak askoz ere maizago izaten dituzte, eta damuak edo lotsak ez die horrenbeste denboraz irauten. Batzuk, naturaltasun osoz onartzen dituzte jokabide horiek, egokiak ez direla argi duten arren. Baina haur honek ez du hain erraz onartzen bera ere noizean behin erratzen dela. Ez dakit ondo edo gaizki egin ote nuen, baina esan nion egia zela laguna bultzatu zuela, eta hori ez dela egin behar, baina denok egiten dugula gauzaren bat gaizki noizean behin, eta ez dela ezer gertatzen; eta pena zela berak hitzik egin nahi ez izatea, oso gustuko nuelako berak hitz egitea. Eta gelara sartu orduko ahaztu zitzaizkion penak.

Gelan badira eskolako eskakizunak betetzen ez jakitera ohiturik dauden haurrak, eta horrek zama handia jartzen du haien bizkarretan, dudarik gabe; betetzen ez duten eskakizun bakoitzeko harri koskor bat gehitzen diote motxilari. Baina eskakizunak ondo betetzeko ohitura duten haurrei ere zama handi samarra jartzen diegu lepoan, haiengandik espero dugunaren listoia behin eta berriz igotzen dugulako. Horrek motibatzen ditu, bai, eta askotan haiek eskatuta igotzen dugu listoia, baina helduak garen aldetik neurria hartu behar diogu ikasketa-estilo horri.

2012/12/07

Practicum, egunerokoa: autobehaketa osatzen

Gelako lagunek haien egonaldia bukatu duten arren, nik hantxe jarraitzen dut ikastetxera joaten, hilaren 14a arte. Gutxinaka bada ere, banoa nire lanetan aurrera egiten, eta oraingoan egonaldiko lehen astean egin nuen autobehaketako ariketa eguneratu eta osatu dut. Haur bakoitzari buruz idatzitakoaren jarraian daude nire azken ondorioak. Hona hemen emaitzak, lehenengo astekoak errepikatuta, eta zazpigarren astekoak gehituta:

“1” haurra
1. astea
Haur alaia iruditzen zait, oso gozoa, oso heldua, atsegina, elkarrekintza atsegin du, hizkuntza aberatsa du, bere gauzak kontatzea gustuko du, autonomoa da, irekia, eta sortzailea marrazkiak egiten. Lagunak erraz egin ditu eta bere taldetxoan lidergoa du; sozializaziorako baliabide asko dituen haurra da. Ikasturte honetan iritsi da lehen aldiz ikastetxe honetara, eta oso ondo moldatu da. Erraz moldatzen da egoera ezberdinetara. Ez da tematia, ezta kasketosoa ere. Ez da ez motelegia, ez urduriegia ere; justu tartekoa (beno, aukeran mugituagoa da lasaia baino). Fisikoki ere oso atsegina da: polita da, garbia, azal leunekoa, liraina, ahots atseginekoa; oso espresiboa da. Psikomotrizitateko saioan ez nuen aukerarik izan bera arretaz behatzeko; jolas sinbolikoan aritu zen asko, baina jolas motorrean trebe iruditu zitzaidan ere. Neskekin jolasten du, bereziki bere taldetxoan.
Erabat eroso sentitzen naiz berarekin, badakidalako ez duela inolako “arazorik” sortuko, gehien jota berari entzutea nahiko du, edo galderak egin, baina kargantea izan gabe.

7. astea               
Egonaldia bukatzen ari den unean aurretik esandakoak mantentzen ditut. “1”ek gelako lidergoa mantendu du, baita areagotu ere. Horrez gain, gelako mutilen erdia berarekin maiteminduta dauzka, eta guztiek nahi dute bere ondoan eseri. Berezia da ikustea lidergoa edukitzea ez dagoela protagonismoari lotuta, gelan behintzat "1"ek ez baitu bereziki parte hartzen. Hala ere, badu halako karisma edo, eta haurrek nabaritzen dute. Jokabide prosozialak baditu ere, baina agian “2”k baino gutxiago, eta horrela izanda ere, hark baino lidergo nabarmenagoa du. Garapen kognitiboari dagokionean, oso ondo moldatzen da zenbakiekin eta hitzekin, baina ez du trebetasun horiek agerian jartzeko nahi berezirik erakusten. Bere marrazkiak erakustea gustukoago du. Borobileko taldeko jardueretan erraz despistatzen da, ondoko neskaren batekin hizketan, baina atentzioa deituz gero, arreta berreskuratzen du.

“2” haurra
1. astea
Haur argia da, guztia da oso elaboratua beregan: hizkuntza oso aberatsa eta egokia du, marrazketan oso sortzailea da. Berrikuntza gustuko du, alde batetik atentzioa deitzeko, baina ez horretarako soilik. Erabateko “señorita” da, poxpolina, nagusien keinuekin gauza batzuetan, eta pixka bat “askojakina”, baina ez gehiegi. Irekia da, ikastea asko interesatzen zaio (bereziki idazketa-irakurketa), eta ez dakienaren aurrean naturaltasunez jokatzen du, larritu gabe, lotsatu gabe, edo haserretu gabe. Guztiekin ondo moldatzen da, baina ez du beste inoren behar berezirik, bere buruarengan konfiantza handia du. Lasaia da gelan, baina psikomotrizitateko gelan asko disfrutatzen du oso fisikoa den jolas motorrarekin; badirudi oso ondo erregulatzen duela egoera bakoitzak eskatzen duen jokabidea, naturalki ateratzen zaio, garapen orekatua du arlo guztietan. Gozoa da, baina ez gozoena. Fisikoki oso atsegina da: polita, azal leunekoa, liraina, garbia, ahots indartsukoa; oso espresiboa da. Neskekin jolasten du.
Berarekin ere oso eroso eta gustura sentitzen naiz. Pixka bat askojakina izateko joerak niri ez dit negatiboki eragiten, baina iruditzen zait beste pertsona batzuei agian momenturen batean astuna irudituko zaiela.

7. astea               
Egonaldiaren hasieran lidergo gehiago zuen gelan, baina “1”k “tokia” hartu dio pixkanaka, eta “2”ek ondo hartu du aldaketa. Bere protagonismo nahia apaltzeko balio izan dio, borobilean ez du lehen bezain beste parte hartzen, baina ez zaio horregatik triste ikusten. Jokabide prosozial gehien dituen haurra da, bereziki sentikorra da harremanetarako zailtasun gehien duten haurrekiko. “14”rekin pixka bat babesleegia da batzuetan.


“3” haurra
1. astea
Izaera aldakorragoa du; zertxobait bihurria izan daiteke, baina maneiagarria den tamainan. Pixka bat despistatua da, dispertsiora jotzen du. Kolektiban toki nahiko finkoa du, leihotik gertu. Argia da, bereziki zenbakiekin, baina ez du besteen aurrean dakiena harro erakusten. Marrazten ez da hain trebea, baina irudimena du. Bere presentzia nahiko oharkabean igarotzen da gelan, ez du izugarrizko zalapartarik sortzen, noizean behin pailazokeriak egin arren. Gutxi samar behatu dudala konturatu naiz. Fisikoki gustuko dut, sagutxo aurpegia du, sudur oso polita eta fina du, azala leuna, begi izugarri politak. Ez da batere lausengaria nirekin; izan ere, nirekiko interes gutxi du. Mutilekin jolasten du gehiago.
Gustura nago berarekin, bakarkako harremanean irekia da, eta eroso sentiarazten nau.

7. astea               
Psikomotrizitateko gelan ausartena da, “17”ekin batera; ausartegia batzuetan. Jauziak eta adrenalina maite ditu, baina beste muturrean kantatzea oso gustuko du ere. Izaera oso aldakorra du; mehatxua sumatzen badu sutan jartzeko segundo bakarra nahikoa du, baina momentu horretan berarekin hitz eginez bere haserrea kontrolatzea lortzen du gehienetan. Min hartutakoan kontsolamendurik ez du erraz onartzen, laztanak ezta ere, eta guzti horri bere ama inoiz aipatu ez izana lotuz (aita bai aipatzen du maiz), jasotzen duen goxotasun mailaren inguruko galderak pizten ditu. Nirekiko interesa asko areagotu zaio, nire ustez babesa eta goxotasunaren bila. Oso alaia da, eta oso mugitua. Soka saltoan ikasi duen mutil bakarra da, azkar asko gainera. Gaztelaniaz oso ondo hitz egiten du, baina euskaraz askoz ere erraztasun gutxiago du. Marrazketan, atzean mamuak ezkutatzen dituzten zirriborroetara jotzen du, "17"ren moduan. Arreta denbora luzez mantentzea eskatzen duten eskulanetan erraz galtzen du motibazioa, eta kanpoko errefortzua behar du bukatzeko. Alderdi fisikoan, hanka puntetan ibiltzeko ohitura du, momentuz nabarmenegia ez dena, baina areagotuko balitz arazo bihur litekeena.

“4” haurra
1. astea
Sekulako neska puska da, fisikoki handia, ahots indartsuarekin. Horrek, ordea, ez dio bere buruarengan konfiantzarik ematen, eta nahiko kexatia da, bere burua ahul ikusten du eta etengabe irakaslearen bitartekaritza bilatzen du. Justiziaren zentzu zorrotza du, eta gaizki iruditzen zaion zerbait ikusten badu, segituan salatzen du. Hala ere, besteei buruz hitz egitean oso  zintzoa da; adibidez, jolastokian gatazkaren batean bitartekaritza egin eta tutorearengana joan zen “batek esan du honela eta bestela gertatu dela, baina nik ez dut ikusi” esanez. Oso argia da, zenbakiekin eta irakurketan bereziki. Oso alaia eta irribarretsua da. Helduengana asko jotzen duenez, haiekin harremana asko lantzen du, gertutasun fisikoaren bidez, begiradaren bidez, eta elkarrizketaren bidez. Oso obedientea da, segur aski helduaren onespena errazago lortzeko. Berdinekin harremanean segurtasun eza sortzen diote bromek, eta horiekiko oso jokabide zurruna du. Alderdi psikomotorrean garapen nabarmena izan du azken urtean, baina hala ere ez dago trebeenak direnen artean; zuhur samarra da psikomotrizitateko gelan, baina disfrutatzen du. Fisikoki, alde batetik oso atsegina da, aurpegi oso polita duelako, baina bere gorputz handia eta ahots indartsua direla eta ez da samurtasuna transmititzen duen haur horietakoa; bestetik, oso espresiboa da. Neskekin jolasten du, baina ez du taldetxo finkorik.
Hasieran oso atsegina eta gustukoa egin zait, baina pentsatzen dut denborarekin bere izaera kexatiak iritzia aldatu arazi nazakeela, astun samarra bihurtuz. Autobehaketako ariketa honi esker uste dut hori gertatzea ekidin dezakedala.

7. astea
“2” bere txokoetako taldera ekarri izanak asko lagundu dio harekin harremana estutzen, eta orain bere gustukoak diren nesken taldean integratuagoa dago eta bere estatusa hobetu denaren sentsazioak bere buruarengan konfiantza gehiago eman dio. Bere kexuak gutxiagotu dira aste hauetan, bere harremanak zabaltzen ari dira, eta gutxiagotan jotzen du helduarengana. Marrazketan ez da txukunenetakoa; ez du nahikoa pazientziarik gauzak kontuz egiteko, baina ez da bereziki deigarria. “4” ez zait batere astuna iruditzen, maitagarria baizik. Alderdi fisikoan, lasterketan eta saltoka ez da trebeena, eta aurrerantzean horrela jarraituz gero, oin zapalen arazorik ez duela ziurtatu beharko litzateke.

“5” haurra
1. astea
Seduktore perfektua da; bigarren goizean musuz bete ninduen galtzerdian sartutako eskuarekin, eta hirugarren arratsaldean guapa deitu nau. Ez da horrelakoa helduekin bakarrik; berdinekin ere oso maitekorra da, agian gela guztiko eztitsuena. Kontaktu fisikoa oso leuna du, oso laztantsua. Oso ameslaria da, irudimen bizia du, bereziki marrazketan. Lausengatzailea den bezalaxe, zirikatzailea ere izan daiteke berdinekin, baina atentzioa deituz gero jokabidea aldatzen du (momentuan); ez da batere bihurria. Oso argia da, talde osoko ariketak batzuetan errazegi egiten zaizkio eta deskonektatzen du. Oso gozoa da, irribarretsua eta txintxoa helduari zuzentzen zaionean (ez horrenbeste berdinekin jolasean). Psikomotrizitatearen aldetik garapen erabat normala du; hala ere, psikomotrizitateko gelan interes gehiago zuen jolas sinbolikoan motorrean baino. Neskekin zein mutilekin jolasten du. Nirekiko interesa du nobedadeagatik. Fisikoki oso atsegina da; bakea transmititzen du bere aurpegiak, pekaz betetako azal leuna du, liraina da, eta ahots gozoa du, oso espresiboa da.
Gustura nago berarekin , baina ez dut amore ematen bere gertutasun eta esklusibotasunaren bilaketaren aurrean. Lehen momentuan, bere gertutasun fisikoa pixka bat gehiegizkoa iruditu zitzaidan, aitortu beharra daukat. Erabat eroso ez naiz sentitzen, ez dakidalako zenbateraino gerturatu nahi duen, egia esan, eta horren aurrean nola jokatu ez dudalako landu. Berarekiko gertuegi egon nahi ez izateagatik, azkenean urruntzea gerta dakidala uste dut, eta hori txarra litzateke.

7. astea               
Nirekiko interesa orekatu dugu, eta oso eroso nago berarekin. Guztiekin ondo moldatzen den haurra da. Gaztelaniaz oso ondo hitz egiten du, baina euskaraz erraztasun gutxiago du. Guztien aurrean hitz egiteak urduri jartzen du eta orduan pixka bat hitz motela da, hitzak eztarrian trabatzen zaizkio. Taldean ez du asko parte hartzen, eta batzuetan beste lagunekin lardaskatzen galdu egiten du haria.

“6” haurra
1. astea
Bere ezaugarririk deigarriena hizketarako duen zailtasuna da: erabat eztarrikoa den ahotsa, ulertzen oso zaila, hitz egitean goiko hortzak agerian uzten dituen keinuarekin batera, burua pixka bat atzealdera botaz egiten duena. Pixka bat hitz-motela ere bada batzuetan, edo hori iruditu zait behintzat. Hizkuntzarekin duen arazoa erabat fisikoa dela dirudi. Komunikazio-gaitasun urria du, baina aurpegiko espresibotasunak laguntzen dio pixka bat hitzarekin esan ez dezakeen hori adierazten. Hala ere, ez da batere lotsatzen, eta taldeko jardueretan parte hartzen du, oso positiboa dena. Txanda itxoitea kosta egiten zaio, eta komunikazio-gaitasun urria duten beste haur batzuekin haserreak eta gatazkak ditu. Argia da, baina ez du bere buruarengan konfiantza gehiegi. Erasokortasun nabarmenena izan duen espazioa psikomotrizitateko gela izan da, bertan nahiko ugariak diren gatazkak konpontzeko hizkuntzaz baliatu ahal ez izateak eta frustrazioarekiko tolerantzia urriak sortuta, esango nuke. Psikomotrizitatearen aldetik garapen normala duela iruditu zitzaidan saioan, baina ez nuen behar bezala behatzeko aukerarik izan, gehienbat jolas sinbolikoan murgilduta egon zelako, eta ni jolas motorraren aldean geratu nintzen. Mutilekin jolasten du gehiago. Fisikoki ez da bereziki atsegina, gehienbat hitz egiten duenenean, azaldutako keinu hori dela eta; azala leuna du, gorputza liraina, begiak oso politak, baina horiek itzalpean geratzen dira nolabait.
Gustukoa dut, eta horretan eragina du nire tutoreak berarekin duen harreman gertuak, esan beharra daukat. Hau da, neurri batean, bera gustuko dut nire tutoreak gustuko duelako. Berarekin eroso sentitzen naiz, baldintzak kontuan izanda; ez dut harremana saihesten, baina ez dut aktiboki bilatzen ere, aitortu beharra daukat. Ez dit beldurrik ematen, samurtasuna eragiten dit, eta uste dut ez didala penarik ematen, baina ez nintzateke ausartuko %100ean hori ziurtatzen.

7. astea               
Egun gutxitan ohitu nintzen bere komunikatzeko modura, eta segituan ikasi nuen hark esandakoak ulertzen. Ondorioz, bere oztopoak ia oharkabean joaten zaizkit orain. Aste honetan haserreak eta gatazkak gutxitu direla iruditu zait. Oso atsegina egiten zait “6”, gustuko dut. Pixka bat lotsatia da, eta guztien aurrean hitz egitean harrotuz doa, kosta egiten zaio urduritasuna kontrolatzea, “15”i edo “3”ri gertatzen zaien moduan. Pailazokeriak egitera jotzen du, eta tutoreak geratu egiten ditu jokabide horiek.

“7” haurra
1. astea
Lehen egunetan ziurrenik oharkabean pasako zitzaidan nire tutoreak berari buruz hitz egin izan ez balit. Hau da, ez da asko nabarmentzen den haurra, ez baitu asko parte hartzen, baina gutxiegi ere ez, itxuraz gauzak egiten dabil han eta hemen, eta fisikoki ere ez da deigarria. Hala ere, arretaz begiratuta badu zerbait arraroa. Haur gehienek samurtasuna transmititzen duten bitartean, berak sentsazio metalikoa ematen dit, nolabaiteko hotzikara. Horri buruz pentsatzen, iruditu zait bere aurpegiaren espresibotasun urriak eragina dela. Beno, espresibotasun gutxi izateaz gain, batzuetan halako irribarre horizontala du finkatuta aurpegian, hitz egitea zailtzen diona, ezpainak behar bezala ixten uzten ez diolako. Ahotsa ere oso baxua du, eta dagokion adina baino txikiagokoarena den tonuan hitz egiten du. Besteen aurrean hitz egiten hasi orduko, badirudi damutzen dela eta ez duela jarraitu nahi. Nahiko estutzen da taldearen aurrean hizketan; denbora pasa ahala bere antsietatea handituz doa, eta burua alde batera okertzen du, ilea kiribiltzen hasten da, galtzak igotzen... Argia da, baina bere buruarengan konfiantza handirik ez du, eta besteek diotenaren arabera aldatzen du bere iritzia. Bakarka berarekin egotean bestelakoa da, adore gehixeago du. Ekoizpen urria du, bai eraikuntzan, baita marrazketan ere. Komunikazio-gaitasuna nahiko urria du, baina ez da esaldiak eraikitzen ez dakielako, hitz egitea kosta egiten zaiolako baizik. Horrez gain, aulki batean esertzen den orduko etengabe igurtzikatzen da horren kontra, eta hori ez litzateke arazo izango honegatik ez balitz: eskuekin ezer egitea eragozten dio gehiegizko mugimendua dela eta. Alderdi psikomotorrean garapen normala du, jolas motorra eta sinbolikoarekin disfrutatuz. Berdinekin harremanetan ez dut nahikoa behatu iritzia emateko. Neskekin gehiago jolasten du. Fisikoki ez da desatsegina, baina duen harridura aurpegiak ez du bereziki erakargarri egiten. Gorputza argala du oso, azal leuna, eta altua den arren txikia izatearen sentsazioa ematen du, nolabaiteko hauskortasuna transmititzen du.
Nahiko sentsazio neutroak sorrarazten dizkit, ez hotz eta ez bero. Berarekin konektatzen duzunean atsegina da, baina bestela oharkabean pasatzen da bere presentzia. Gela zalapartatsu batean erraz “ahaztu” nezake bera hor dagoela, eta ariketa honek lagun dezake horrelakorik ez gertatzen.

7. astea
Helduarekin elkarreragin gutxi bilatzen duen haurra da orokorrean. Jolastokian berdinekin oso gustura jolasten du, harreman erabat normalak ditu, eta ez da batere gatazkatsua. Hala ere, bada haur horrengan kezkagarria den zerbait, zehazki zer den asmatzerik lortu ez den arren. Aulkian igurtzikatzearenak berdin jarraitzen du, edo areagotu dela esan liteke. Haurra zertxobait hipertonikoa da orokorrean. Erabat maitagarria da, bere presentzia oharkabean pasatzen bada ere.

“8” haurra
1. astea
“16”rekin batera, tamainaz txikiena, baina ez horregatik ahula. Ez du asko parte hartzen, eta taldearen aurrean lotsatzen da, pailazokeriak egitera joz eta harrotuz. Irakurketa-idazketan ez dago gelako azkarrenen artean momentu honetan, eta erantzun zuzenak bermatzeko ereduetara jotzen du edo denbora hartzen du. Ausarta da; nire izena galdetzen ausartu zen lehen egunean, baita zertara nentorren galdetzera ere, “6” lotsatu zen arren. Irekia da, alaia eta oso espresiboa; pixka bat bihurria ere. Berarekin hitz egitean, gustuko du bere gauzak kontatzea. Toki nahiko finkoa du gelan, leihoaren inguruan esertzen direnen artean. Nahikoa behatu ez dudala konturatzen naiz. Fisikoki ez da bereziki atsegina, ezta desatsegina ere; aurpegitxo polita du, begi bizi-biziekin.
Gustuko dut, baina ez da nire interes eta samurtasuna gehien erakartzen duena. Erraza iruditzen zait denbora pasa ahala beraz “ahazten” joatea, hori gerta ez dadin neurriak hartu ezean.

7. astea               
Esfortzu kognitiboa eta arreta mantentzea eskatzen dioten jarduerak saihesten saiatzen da. Ondorioz, eraiketa txokotik kanpo egiten diren jarduera ia guztiak ez ditu gustuko. Atzeraturik geratu ohi da, helduaren laguntzarik gabe ez baitu lortzen jardueretan aurrera egiteko motibazioari eustea. Besteen alboan atzeraturik geratzeak eragiten dion frustrazioa ez du ondo kontrolatzen, eta batzuetan saiatzen da jarduera hala moduz bukatzen, emaitza kaskarrarekin bada ere. Bere erasokortasuna areagotzen joan da asteak aurrera egin ahala, bereziki jangelan. Egonaldiaren hasieran bere izena idazteko zailtasuna zuen, eta eredua aurrean izanda ere kosta egiten zitzaion, baina orain azkar idazten du bere kasa. Hala ere, iruditzen zait ez duela sentitzen nahikoa gauza “zuzen” egiten duenik, eta horrek bere autoestimuan eragina duela, erasokortasunaren bidez kanporatzen duelarik. Anaia txikia ere jaio zaio, eta horrek izango du eragina ere, dudarik gabe. Gaztelaniaz ondo hitz egiten du, baina euskaraz ez dauka horrenbesteko erraztasunik.

“9” haurra
1. astea
Haur argia da, zenbakiekin eta hizkiekin trebea. Hala ere, beregan deigarriena komunikazio-gaitasunean duen atzerapena eta kasketak dira. Kasketa harrapatzean minutuak egin ditzake garrasika eta negarrez, bera ere aspertuz (aho zabalka ikusi nuen behin). Hizkuntzari dagokionez, ahoskatzeko zailtasunak izateaz gain, ez ditu esaldiak josten, hitz solteak kateatuz azaltzen ditu bere ideiak. Aurpegiaren espresibotasunarekin osatzen du nolabait bere komunikazioa, baina ez du lortzen erabat eraginkorra izatea. Nahiko erraz despistatzen da gelan. Frustrazioari aurre egiteko arazoak ditu, eta etengabe kasketak hartzen ditu, batzuetan arrazoi nahiko arbitrarioak direla eta. Ez du asko parte hartzen taldeko jardueretan. Urduritasuna eragiten dioten egoeretan (jolastokira atera baino lehen, etxera joateko ordua iristean, psikomotrizitateko gelara joatean) jokabidea erregulatzeko arazoak ditu, eta maiz gatazkak ditu berdina gertatzen zaien beste haur batzuekin (“17”, “6”). Mimoak jasotzea gustuko du, horrek asko lasaitzen du. Psikomotrizitateko saioan ez nuen bera arretaz behatu, baina iruditzen zait garapen normala duela. Nirekiko esklusibotasuneko harremana bilatzen du eta lortzen ez duenean haserretzen da. Jolastokian ez dut nahikoa behatu, baina uste dut mutilekin ibiltzen dela, bereziki trizikloan, horrek txandak kudeatzeko arazoak sortzen dizkiolarik. Fisikoki aurpegi berezia du; Mongoliako estepetatik datorrela dirudi, eta hantxe imajinatzen dut nik, zaldi baten gainean haizea aurpegian sentituz.
Gustuko dut, baina uste dut bere kasketak nahiko nekagarri suerta daitezkeela denborarekin, eta berarekin komunikazioa jariakorra ez denez, berarekin harremana bereziki ez bilatzera eraman zaitzake. Nirekiko duen jarrerak ez nau estutzen, ondo kudeatzen dut. Negarrak, aldiz, ez daramatzat hain ondo; niri zail egiten zait haur bat negar egiten uztea, horri amaiera emango dioten gauzetara jotzen dut (hitz egitea, laztantzea...), eta ez daukat oso argi kasu honetan zer den egokiena.

7. astea
Kasketak ahuldu zaizkio aste hauetan, baina berak nahi duena lortzen ez duenean haserreak mantentzen dira (borobiletik alde egiten du, mahai azpian sartu, etab.), eta burugogorra da oso. Harremanetarako trebezia oso urria du, eta komunikazio gaitasunean aurrerapenak eskasak izan dira epe honetan. Berdinekin harremanetarako baliabiderik ez duenez, nirekiko interes bizia izaten jarraitzen du. Bere buruan esaldiak osatzen dituela esango nuke, baina horietatik hitz batzuk baino esaten ez dituela, eta hain tonu baxuan gainera, dioena ulertzea zaila izaten dela maiz. Gustuko dut, batzuetan astuna eta kudeatzen zaila suerta daitekeen arren. Alderdi psikomotorra gehiago lantzeak mesede egingo liokeela iruditzen zait, bai garapenaren alderdi fisikotik, baita sozialetik ere.

“10” haurra
1. astea
“4” nesken artean denaren modukoa da “10” mutilen artean; sekulako mutil puska. Beldurrik ez duela dioen arren, ostiralean “zine saioa” izan genuenean negarrez hasi eta tutorearen magalean esertzera joan zen bakarra izan zen. Ez dut nahikoa behatu garapen kognitiboari dagokionez, beraz, ez dut ezer esango. Lehen egunean nirekiko pixka bat mesfidati agertu zen arren, oso ondo hartu nau ondoren. Oso txintxoa iruditu zait lehen egun hauetan, baina tutoreak esan dit badakiela bihurria izaten. Gatazka gutxi du gelan, ez da etengabe borrokatzen denetakoa. Psikomotrizitateko saioan oso indartsu eta trebe ikusi nuen jolas motorrean; handia den arren ez da batere baldarra, baina jolas sinbolikoan aritu zen denbora gehiena. Mutilekin jolasten du gehienbat, baina jolastokian ere ez dut nahikoa arretaz behatu. Kolektiban leihoaren inguruan esertzen den horietakoa da, baina batzuetan tokiz aldatzen da. Fisikoki berezia da, aurpegia helduarena duelako erabat, eta horrek kontrastea sortzen du duen adinari dagozkion jarrera normalak erakusten dituenean.
Gustuko dut, oso prestua iruditzen zait. Eroso sentitzen naiz berarekin.

7. astea
Garapen kognitiboaren ikuspegitik, ez da nabarmentzen, ez “goitik” ezta “azpitik” ere. Hori bai, dakiena etengabe erakusteko beharra dauka edo, hobe esanda, besteek ez dakitena agerian uzteko beharra. Zentzu horretan, oso esataria da, eta gelako besteek “gaizki” egin edo esaten dituzten gauzak behin eta berriz salatzen ditu bere ahots ozenarekin. Besteei burlak egitera iristen da, oso zakarrak ez diren arren. Bera baino ausartagoa eta desafiatzaileagoa den norbaiten arrimoan kontra egin dit aldi pare batean, baina errieta eginda segituan ematen du amore eta damutzen da. Kritikak ez ditu ondo hartzen, haserretuz eta negar eginez. Korrika eta saltoka ez da trebea, eta horrela mantenduz gero oin lauekin arazorik ez duela ziurtatu beharko litzateke. Gustuko izaten jarraitzen dut, baina prosozialak ez diren jokabide horiek ahultzen lagundu behar zaiola iruditzen zait, bere onerako, eta taldearen mesederako.

“11” haurra
1. astea
Taldean erabat oharkabean igarotzea da bere ezaugarririk nabarmenena. Ez du liskarrik, ez du asko parte hartzen, baina ez du atentzioa deitzen bereziki pasiboa izateagatik ere. Irudimen bizia du, jolas sinbolikoan erabat murgildua dago, bere espazio-ontziekin eta ezpatekin jolasean. Zenbakiekin eta hizkiekin ondo moldatzen da, baina ez die izugarrizko garrantzirik ematen ere; galdetzen badiozu erantzun zuzenak ematen dizkizu, baina ez da erantzunarekin helduarengana joaten aprobazio bila. Beldur nintzen agian beharrak azaltzeko orduan uzkurra zela, baina ikusi nuen kolektiban parte hartzeko eskua altxatu zuen batean zalaparta sortu zelako txanda-pasa egin ziotela, eta ondoren konformatu ordez berriro altxatu zuen eskua berak zerbait kontatu nahi zuela esanez. Bere marrazkiak oso bereziak iruditu zaizkit. Bi egunetan ikusi dut marrazten, eta bietan marrazki bera egin du, orria ertzetatik hasita kolore bizietako orbanekin betez, trazu bertikalak erabiliz beti. Zer zen galdetuta, etxea zela esan zidan; eta atea eta leihoak non zeuden galdetzean, berriz, ez zegoela. Haur guztiekin moldatzen da berdintsu, ez du erabat finkoa den tokirik kolektiban, eta jolastokian ere haur ezberdinekin jolasean edo bere buruarekin hizketan ikusi dut. Psikomotrizitateko saioan ez nuen arretaz behatu, baina uste dut gehienbat jolas sinbolikoan ibili zela. Fisikoki izugarri polita da, bakea dario.
Gogokoen ditudanen artean dagoela aitortu beharra daukat, hain da lasaia! Eroso sentitzen naiz berarekin, eta gustuko dut bere kontu ameslariak entzutea.

7. astea               
Psikomotrizitatearen aldetik, garapen erabat normala du. Soka saltoan ibili da, baina sugearen jolasean soilik, salto egiten ausartu gabe. Oso ondo moldatzen da txoko eta jarduera guztietan, eta ez du inoiz liskarrik sortzen. Bere marrazkiek gelako berezienak izaten jarraitzen dute; giza irudiak egitean, adibidez, ardatz bertikalean marraztu beharrean, horizontalean egiten ditu, eta sagu zaharrak dirudite, politak benetan. Konfiantza hartzeko denbora behar izan du, eta ez da belarriekin txalo egiten dizun haur horietakoa, baina badaki keinu txikien bidez bere gertutasuna adierazten. Nire begikoa izaten jarraitzen du, baina arreta beste batzuk bereganatzen dute.

“12” haurra
1. astea
Nahiko lotsatia da, eta ez du asko parte hartzen taldeko jardueretan, baina bere gustuko ez den zerbait egiten badiote ez da kikiltzen.Oso lasaia da, eta bakarka berarekin egotean bere gauzak kontatzea gustuko du. Egoera lasaia denean “soltatzen” da hobekien. Bere anaia txikia garrantzitsua da bere bizitzan, eta jolastokian hura zaintzea bere lehentasuna da jolasaren aurretik. Anaiarekin oso maitekorra da, baina gelako lagunekin ez horrenbeste. Esan beharra daukat ez dudala behar bezala behatu bere garapen kognitiboa. Psikomotrizitateko saioan gustura ibili zen jolas motorrean nahiz sinbolikoan. Ez da nesken taldetxoko partaide finkoa; haur ezberdinekin jolasten du. Hizkuntzaren garapen egokia du, eta ahots nahiko baxua du, ez indartsua; nahiko isila da. Haur txintxoa eta arduratsua da, ez dago beregan bereziki deigarria den ezer. Esango nuke bere buruarengan nahiko konfiantza duela, baina ez dut nahikoa behatu hori ziurtatzeko. Fisikoki, bere begi-zulo beltzek keinu tristea ematen diote aurpegiari, baina keinua baino ez da, zeren eta esango nuke bere modura alaia dela. Ez da izugarri espresiboa.
Gustukoa dut “12”, inolako arazorik sortzen ez duen haur horietakoa da, lasaia. Berarekin harremana lantzeko astia hartuz gero, uste dut emateko asko duela.

7. astea
Lotsatia baino, isila dela esango nuke. Praktiko eta errealista ere bada; elkarren artean gelakoak jotzeari buruz hizketan ari ginen batean zuzenean esan zidan patxada osoz han denek jotzen zutela noizbait. Bere garapen kognitiboari garrantzi handia ematen dio, eta arretaz behatzen ditu besteak, bereziki besteen arlo arrakastatsuenak, berak ere trebetasun berriak eskuratzeko imitazioaren bidez. Argia da, eta oso gogor saiatzen da. Benetan maitakorra da ere, gelako beste guztiak bezala, bestalde.

“13” haurra
1. astea
Beregan nagusitzen den ezaugarria edertasuna da; oso neska polita da, perfektua. Izugarri pinpirina da ere; beti dago hortxe bere buruko kakoak jarri eta kentzen, eskumuturrekoekin berdin. Arreta oso erraz galtzen du, edo hobe esanda, askoz ere gehiago interesatzen zaio lagunekin berriketan aritzea edo bere janzkeraren osagarriren batekin jolastea, gelako gauzei adi egotea baino. Taldean hitz egin behar duenean pixka bat arraro jokatzen du, oso mantso eta ahots oso eztitsuarekin hitz egiten du, eta ez zait argi geratzen handiustea duelako ote den, edo lotsa den. Ez du bere burua agerian jartzen tutoreak galderak egiten dituenean. Nire ustez, jaio zen egunetik esan diote hain dela polita eta perfektua, irudi horren aurrean huts egiteko beldur dela. Eskolak irakats diezaiokeen gauza hoberenetarikoa polita izateaz gain beste gauza asko izan daitekeela da; mesede egingo lioke. Normalean bere neska lagun taldetxoarekin egoten da, eta egoera horretan konfiantza handiz agertzen da. Hala ere, jolastokian egun batean ikusi ahal izan dut bere lagunekin haserretzen bada sozializaziorako oso baliabide urriak dituela nabarmentzen dela, ez baita gai beste lagun batzuk bilatzeko edo egoerari irtenbidea aurkitzeko (segur aski helduekin harremanetan bere edertasuna nahikoa izan delako). Beraz, lagunekiko menpetasun harremana du momentu honetan. Toki finkoa du kolektiban, bere lagunen ondoan. Alderdi psikomotorrean garapen normala du, eta saioan jolas sinbolikoan nahiz motorrean ibili zen. Alderdi kognitiboan ezin izan dut arretaz behatu, berak ere ez baitu aukera asko eskaintzen horretarako.
Ez da gustukoen dudana, nire ustez pinpirinegia delako, baina sozializazioan duen ahuleziak berarekiko iritzi positiboagoa eragin dit. Kanpoko itxura alde batera utzita, beharrak dituen haurra da.

7. astea
Garapen kognitiboari dagokionez, oso ondo moldatzen da zenbakiekin eta hizkiekin, arreta gutxitan mantentzen duela dirudien arren, eta gelako gazteenetakoa den arren. Oso atsegina eta jatorra da, baina sateliteen moduan flotatzen doala ikusteak kezka pixka bat eragiten du; epe motz batez bere baitan egoteko beharraren ondorio bada ez dago arazorik, baina asko mantenduko balitz, jokabide horren atzean zer dagoen aztertu beharko litzateke. Euskara aberatsenena duen haurretakoa da.

“14” haurra
1. astea
Bere ezaugarririk deigarriena helduekin hitzik egiten ez duela da, eta haurrekin ere oso gutxi. Jolastokian eta psikomotrizitateko gelan ikusten dugu bakarrik beste batzuekin hitz egiten, eta tutoreari eta niri hitz bakanen bat baino ez digu esan (niri soilik jolastokian). Behin ahotsik egin gabe ahoskatu dit hitz bat. Etxean, aldiz, normaltasunez hitz egiten omen du. “15” eta “17”ekin batera etorkinen alaba da, eta ondorioz bere LH1 ez da euskara/gaztelania. Keinuez baliatzen da komunikatzeko erantzuna eskatzen zaionean, gehien jota. Taldeko jardueretan gutxi hartzen du parte, baina aste honetan bere urtebetetzea ospatu da, eta izugarri pozik zegoen eguneko protagonista zela ikustean. Hitzezko komunikazioa ekiditen duen arren, helduarekin kontaktu bisuala gustuz hartzen du eta aktiboki bilatzen du, eta iruditzen zait hori abiapuntu egokia izan daitekeela bere oskoletik ateratzeko. Badirudi esaten zaiona ondo ulertzen duela, aginduak betetzen dituelako edo keinuz erantzuten duelako. Bere komunikazio-gaitasuna urria da, ezinbestean, eta zaila da baloratzen beste haurrekin hitz egiten duenean nolakoa den. Batzuetan isolaturik egotea bilatzen du, hori egiten ikusi dut txokoetan eta psikomotrizitateko saioan, baina ez dirudi larritasuna eragiten dionik; berak bilatua dela dirudi. Nahiko espresiboa da, eta bere gorputzak adierazten duenagatik ez dirudi triste dagoenik. Jokabide arraro bat baino ez diot igarri: psikomotrizitateko gelan irribarre oso alai eta irekia egin zuen gatazkak izateagatik bankuan eserita negarrez zeuden bi lagunen aurrean jarrita, eta arraro egin zitzaidan egoera horretan poza agertzea. Toki finkoa du gelan, bere amak uzten duen hori, hain zuzen ere. Garapen kognitiboa ezin izan dut behatu, komunikazio-gaitasun urriak eta bere uzkurdurak oztopo handia suposatzen dutelako. Jolastokian ez du lagun finkorik, baina gelako kideren batekin banaka jolasten du.
Gustukoa dut “14”, bere gaitasunaren mailan kontaktua lortu dudala iruditzen zait, eta goxotasuna iruditzen zait duela barruan, dudaren bat dudan arren. Jakin-mina eragiten dit ere, eta kezka geroz eta gehiago. Tutorearen kezka erabat ulergarria iruditzen zait.

7. astea               
Aurrerapenak egiten joan da, linealak izan ez diren arren. Hasieran, tutoreak egindako esfortzuei erantzunez, gelan gusturago zegoela nabarmentzen joan zen, askoz ere irribarre gehiago egiten zuelako eta bere estatismotik irteten joan zelako. Gero, fase horretan finkatu zen, kanpotik ikusita behintzat aurrerapauso nabarmenik nabaritzen ez zela. Nik esfortzu berezia egin dut harekin egoten, bera gustukoak diren gauzak egiten (adibidez, liburuak berari irakurtzen, edo gauzak keinuak puztuz kontatzen, onomatopeia asko sartuz). Joan den astean, borobilean bere ondoan eserita geundela, hizketan hasi zitzaidan, xuxurlatzen, eta benetan txunditurik utzi ninduen. Jakin-mina dut hurrengo astean mantenduko ote den ikusteko. Behatzaile fina da, eta hona hemen horren bi adibide: gelan egiten ari naizen soziogramaren emaitzak nire koadernoan idazten harrapatu nauen haur bakarra izan da, eta aurrekoan hitz egin zidanean, arduraduna gelako zerrenda pasatzen hasi orduko esan zidan egun horretan lau zirela gelan falta ziren lagunak. Oso perfekzionista da, eta komenigarria litzateke izaeraren ezaugarri hori ahultzea, batzuetan oztopo bihurtzen baitzaio, arrakastaz gaindituko ote duen erronka baten aurrean dudak sartzen bazaizkio, uko egiten diolako. Tutorearen “akatsak” (nahita izen baten letren ordena gaizki jartzen duenean, adibidez) oso gustuko ditu, eta barre irekia eragiten diote. Tutoreak akats horiek erabateko naturaltasunez onartzeak mesede handia egiten diotela iruditzen zait, eta ona litzateke “goazen guztiok akatsak eginez ondo pasatzera” gaia lantzea gelan. Psikomotrizitateko saioek, dantzak eta kantuak asko laguntzen diote desinhibitzen, eta agian horrelako jarduerak gelako espazioan egiteak lagunduko lioke bertan gehiago hitz egiten.

“15” haurra
1. astea
Erabateko lurrikara da “15”. Ez da isiltzen, ez da geldirik egoten, ez du ezetzik onartzen, bere nahiak tinko adierazten ditu. “14” eta “17”ekin batera etorkinen semea da, eta ondorioz bere LH1 ez da euskara/gaztelania. Hizkuntza ez du batere ondo menderatzen; alde batetik, ahoskatzeko arazoak ditu eta bestetik, esaldi gutxi josten ditu, gehienbat hitzak bata bestearen jarraian esanez komunikatzen da. Hala ere, komunikazio eraginkorra lortzen du izugarri espresiboa delako. Oso oldartsua da eta naturaltasun osoz esaten du burura datorkiona. Emozio guztiak intentsitate handiz bizitzen ditu, eta egunean zehar aldakortasun handiz bizitzen ditu (tristura ezik, esango nuke). Ez dauka gauzak bere kabuz egiteko pazientziarik, eta segituan eskatzen dizu zuk bere lana egiteko. Bere garapen kognitiboa behatzeko aukerarik ez dut izan, baina nahiko argia dirudi, edo azkarra behintzat. Toki finkoa du gelan, bere interesek eraginda, izan ere, jolastokira arduradunaren atzetik irten nahi du trizikloa hartzeko, eta horretarako toki bera aukeratzen du beti, eta ez dio inori utzi nahi. Komunikazio-gaitasun mugatuak eta oldarkortasunak ez diote bereziki errazten sozializazioa, baina moldatzen da. Jolastokian gogokoen duena trizikloa da, eta horren inguruan gatazkak ditu txandak direla eta. Tutorearengana jotzen du bitartekaritza bila, baina ez beti, eta bere gertutasuna asko bilatzen du. Nirekiko interesa du, eta harreman esklusiboa nahi du, ahal duen tinkotasun guztiarekin adieraziz, inolako dudarik egon ez dadin.
Gustuko dut “15”, uste dut ez dela posible bera gustuko ez izatea, baina oso nekagarria izan daiteke bere etengabeko eskakizunak diela eta.

7. astea
Arreta finkatzea asko kostatzen zaio, baita berarekin bakarrik hizketa egitean ere. Zerbait esaten hasten da, eta bere atentzioa bereganatzen duten beste mila gauzetara salto egiten du esaldia bukatu aurretik. Ez da erraza bere garapen kognitiboa ebaluatzea; batzuetan badirudi kontzeptuak arrotz egiten zaizkiola, eta beste batzuetan, aldiz, badirudi besteen parean moldatzen dela. Tristura ere intentsitate handiz bizitzen duela ikusi ahal izan dut aste hauetan, egun batzuetan triste ibili zelako. Badirudi bere LH1n ere ez dela ondo espresatzen, eta horrek tutorearen kezka piztu du. Erabat maitagarria da. Nire babesa asko bilatzen duen haurretako bat da, besteekin harremanak ez zaizkiolako bereziki errazak suertatzen.

“16” haurra
1. astea
Gelako txikitxoena da tamainaz. Bere laguntxo taldean ezik, oso isila da, eta taldeko jardueretan parte hartzea kostatzen zaio. Taldearen aurrean hitz egitean lotsatzen da, eta oso tonu baxuan hitz egiten du. Ez da erraza bere komunikazio-gaitasuna behatzea, ez delako asko hitz egiten duen haurra, baina ez du hizketarako arazo fisiko berezirik. Zenbaki eta hizkiei dagokienez, momentuz ez dago gelako aurreratuenen artean. Konturatzen naiz ez dudala nahikoa arretaz behatu. Psikomotrizitateko saioan pareta botatzera korrika irten ez zen bakarra izan zen; nire ustez bere tamaina txikia dela eta, uzkurtu zelako. Jolas motorrean eta sinbolikoan aritu zen, beti bere laguntxoekin. Kolektiban bere lagunen ondoan jartzen da beti, eta jolastokian ere haiekin ibiltzen da. Ez du tutorearengana bereziki jotzen, ez da inoiz liskarretan sartzen, ez du eskaera edo protestarik egiten. Oso erraz despistatzen da, eta kognitiboki esfortzua eskatzen dioten jarduerak ahal badu alde batera uzten ditu. Nirekiko duen interes bakarra komunetik bueltan galtzak lotzeko laguntzea da.
Ez hotz eta ez bero uzten nauen haurra da, oraindik ez diot aurkitu nire interesa piztuko duen zera hori, eta horren bila gehiago saiatu beharko dudala uste dut.

7. astea               
Kolorearen erabileran sormen handikoa iruditu zait. Zenbakiekin eta letrekin hortxe dabil, borrokan; ez zaizkio bereziki errazak egiten. Euskara aberatsa du, oso hiztuna ez den arren. Arreta gutxi eskatzen du, eta arreta behar duten horrenbeste haur dagoen gela batean, atentzio gutxi jasotzen du; behar lukeena baino gutxiago eskaini diot “16”ri aste hauetan. Oso atsegina da, eta bere burutxoan kontatzen dituenak baino gauza askoz ere gehiago dabiltzala iruditzen zait.

“17” haurra
1. astea
Arauekin eta autoritatearekin arazo larriak dituen haurra da “17”, eta horixe da beregan deigarriena dena momentu honetan. Tutoreak dioenez, ikasturtearen hasierarik sekulako hobekuntza izan du zentzu horretan, baina oraindik bide luzea du aurretik. “14” eta “15”ekin batera etorkinen semea da, eta ondorioz bere LH1 ez da euskara/gaztelania. Gaztelaniaz ondo moldatzen da, baina euskararekin orain izan du lehen kontaktua, eta askotan ez ditu esandakoak ulertu ere egiten. Oso oldarkorra da, baita erasokorra ere, eta tutorearekin harremanean etengabe mugen bila dabil. Ikastetxe honetara iritsi aurretik jasanezintzat joa izan dela dirudi, eta ondorioz sudur puntan jartzen zaiona egitera ohitu da. Gelakideekin gatazkak ditu etengabe, bereziki berak bezala komunikazio-gaitasun urria dutenekin (“9”, “15”, “6”). Hizkiekin ia harremanik izan ez duela dirudi, zeren eta bere izena ezagutzen oraintxe ikasi du, eta eredua aurrean izanda idazteko nahikoa lan du. Zenbakiekin badirudi zertxobait gehiago lan egin duela, baina hizkuntzaren oztopoa dela eta ez da erraza jakiten zenbaterainoko aurrerapena egin duen. Marrazketan zirriborroetara jotzen du (zizta egiten duten armiarmak eta horrelakoak), kolore ilunetan. Toki nahiko finkoa du leiho inguruko taldetxoarekin. Etengabe eteten du gelako dinamika, eta tutoreak azalpen luzeak ematen dituenean deskonektatzen du, segur aski ulertzen ez duelako. Bestelako jardueretan ere oso erraz despistatzen da. Tentsioak eta beldurrak gobernatutako haurra dirudi, bere bizitzan egonkortasun urria duena. Alderdi psikomotorrean garapen egokia du, baina bere oldarkortasuna kontrolatzea ezinezkoa egin zitzaion psikomotrizitateko saioan, eta zigortua izan ondoren guztiengandik aparte gordeleku bat eraiki zuen, bere energia guztia eusteko nahian edo. Nire ustez, egindako bihurrikeriak eginda ere tutorea beti hor dagoela ikusteak, irmo baina goxo, lasaitasuna eta konfiantza ematen dio. Jolastokian beti trizikloarekin egon nahi du, eta txandekin arazoak ditu. Beraz, ez du ia beste haurrekin jolasten. Ez da zuzenean tutorearengana joaten, baina beti bilatzen du hura jokabidearen mugak ezarri diezazkion. Lehen egunetan ez zuen nirekiko inolako interesik, gelako hierarkian nik tokirik ez dudalako, eta bere interes osoa hierarkia horren buruarengan duelako, tutorea, alegia. Etiketatu izateko arrisku larria duen haurra iruditzen zait.
Nire izaera pertsonala dela eta, txikitatik ardi galduen teresita-de-jesus izan naizelako, gustuko dut. Hala ere, iruditzen zait oso zaila izango zela “17” gustuko izatea tutoreari egin dizkion gauzak (iraindu, txistua bota) egin izan balizkit. Gustuko dut berarekin egotea, ez dut saihesten eta ez dit beldurrik ematen.

7. astea               
Euskararen ulermen eta erabileran aurrerapauso nabarmenak egin ditu aste hauetan. Orain esaten zaionetik asko ulertzen du, eta hitz egiten hasi da, normalean gaztelaniara jotzen duen arren. Tutoreari autoritatea aitortzen aurrerapauso batzuk egin ditu, baina oraindik bide luzea du aurretik. Berdinekin harremanei dagokienean, ez du gehiegi aurreratu, eta gatazkak konpontzeko jo egitera jotzen du beti. Eskola gustuko ez duela esan du behin baino gehiagotan, eta berriro bueltatu nahi ez duela. Jada etiketatua izan da, bai helduen artean, baita berdinen artean ere. Haurrek gelan gaizki egindakoak hari egozten dizkiote, horrela izan ez bada ere. Borobilean baztertua izan da haur bat baino gehiagoren aldetik, bere ondoan eseri nahi ez dutela esanez. Momentu honetan gaitzetsia dela esan daitekeela uste dut, eta besteekiko jokabidea aldatzen ez badu, joera finkatuko dela uste dut. Jokabide prosozial gutxi ditu eta, ondorioz, ez ditu bere oldarkortasun eta erasokortasunaren ondorio negatiboak konpentsatzen besteen aurrean. Jarrera desafiatzailea mantentzen du helduarekiko, eta oso zaila da hura kudeatzea. Gelako zulo beltza da, tutorearen energia ia guztia zurgatzen duena, horretan inolako emaitza positiborik sortzen ez delarik, ez beretzat, ezta taldearentzat ere.

“18” haurra
7. astea
Lepauztaia hautsi izanak eta beste gaixotasun batek aste luzez mantendu dute gelatik at, eta horregatik ezagutu dut beranduago. Lehen egun parean bereziki erakargarria iruditzen ez zitzaidan arren, hortik aurrera maitagarria iruditu zait ere, besteak bezala. Hori bai, zaila da eramaten. Kopetilun jartzen da ezezko txikiena jasotzen duen bakoitzean, eta erabat ixten da bere ezetzean. Antzaz, gaixoaldian jasotako arretaren ondorioz areagotu zaio jarrera. Alergiak ditu eta osasunaren aldetik pixka bat delikatua dela dirudi; maiz aipatzen du han eta hemen min dela, edo beste hura egiten kontuz ibili behar duela. Agian behar duena baino babes gehixeago jasotzen duela dirudi. Oso argia da zenbaki eta hizkiekin, eta eraikuntzak gogoko ditu ere, baina jolas sinbolikoan erabiltzeko bereziki. Jolas sinbolikoan erabat murgildurik dago, eta bere irudimenezko munduan ditu lagunak eta jolasak. Berdinekin harremanetan ez du batere erraztasunik, eta gatazkak ditu gauzak bera nahi ez dituen bezala doazen bakoitzean, beti besteak joz konpontzen saiatzen delarik. Ondorioz, bakarrik jolasten bukatzen du, bere munduan babesa bilatuz. Helduarengana asko jotzen du, eta izugarri lausengarria da, haren laguntza eta bitartekaritza ezinbestekoak zaizkiolako. Nirekiko harreman esklusiboa nahi duenetakoa da, eta medio guztiak erabiltzen ditu horretarako. Laztan eta musu asko ematen dituen haurra da (helduari bakarrik), baina “5”ek ez bezala, adibidez, maitasuna emateko baino jasotzeko egiten du. Berdinekin ia jokabide prosozialik ez du erakusten, baina “17” baino askoz ere gehiago onartzen dute taldean. Gaztelaniaz oso ondo hitz egiten du, baina euskaraz erraztasun askoz ere gutxiago du. Garapen fisikoari dagokionean, mutil handia da oso, eta ez bereziki trebea. Begi beltz polit-politak ditu. Jolastokian askotan bakarrik ibiltzen da. Orokorrean, erronka berri baten aurrean gaindituko duenaren ziurtasunik ez badu, ezezko borobila da bere erantzuna, eta ez du inolaz ere amore ematen. Gaixoaldiaren ondoren jarrera desafiatzailea erakusten hasi da irakasle batzuen aurrean, aurretik agertzen ez zuena. “18”i gustu hartzen ikasi dut, hasieran gogokoegi ez nuela konturatu nintzelako eta segituan jarri nintzelako bere baitako alderdi onak bilatzen.

“19” haurra
7. astea
Nire egonaldiaren lehen asteetan kanpoan izan zen, oporretan, eta beranduago ezagutu nuen. Ama kanpotarra du, eta euskara/gaztelania ez dira bere LH1. Ez dakit ziur horregatik ote den, baina ez du “r” leuna ahoskatzen, “rr” soinua egiten du bakarrik. Urtearen hasieran jaiotakoa da, eta laster bost urte beteko ditu. Bere garapen fisikoan eta kognitiboan nabarmentzen da. Trebea da zenbakiekin eta hizkiekin, eta bereziki iaioa da marrazten, gelako haurren artean gorputzeko atalen proportzioak hobekien irudikatzen dituena izanik. Oso aberatsak diren irudi figuratiboak marrazten ditu. Idazketan, maiz eskuinetik ezkerrera egiten du. Txandak itxoitea kosta egiten zaio batzuetan, baina ez da gelako oldarkorrenen artean kokatzen. Antzerkia gustuko du, eta psikomotrizitateko saioan jolas sinbolikoan aritu zen denbora osoz, alderdi motorrak inolako interesik eragin ez ziola. Neska nahiz mutilekin konpontzen da ondo. Arreta mantentzeko gaitasuna du, baina batzuetan interesa galtzen du proposatzen zaizkion ariketak errazegi egiten bazaizkio. Nirekiko interes berezirik ez du, oso autonomoa den haurra da. Fisikoki oso atsegina da, begi bizi-biziak ditu eta azal leuna. Oso espresiboa da. Gustuko dut “19”, berarekin harreman estua izateko aukerarik izan ez badut ere.

Ondorio bezala, lehendabizi esango dut nik ez dudala sentitu Hik Hasiko artikuluan proposatzen ziren beste faseak betetzeko beharrik, artifizial samarrak suertatzen zitzaizkidalako, eta natural sortzen zitzaidana pentsamendu negatiboren bat sumatzen nuen momentuan bertan nire jarrera aldatzea zelako.

Bestetik, begi bistakoa da gauza gutxi zuzendu ditudala lehen inpresiotik zazpigarren astekora; gehienetan behaketan sakondu dut, edo aurretik behatu gabeko alderdiak jaso ditut, baina gutxitan egin dut atzera. Egia ote da lehen inpresioa dela fidagarriena? Ala norberak burututako profeziaren eragina da? Zaila egiten zait nire burua horretan epaitzea, eta horregatik iruditzen zait koebaluazioa oso tresna erabilgarria dela hezkuntzan, modu eraikitzailean egin ahal izateko baldintzak sortzea lan mardula iruditzen zaidan arren.

Autokritika moduan, gehituko dut lehen astean gutxi behatutako haurretako batzuren kasuan zazpigarren asterako ez dudala hutsune hori bete. Practicumeko ariketaren baitan ez diot arazo berezirik ikusten, baina tutorea banintz konpondu beharreko arazoa irudituko litzaidake. Alderdi positiboan haur guztiak gustuko egin zaizkidala nabamenduko dut; erraza suertatu zait guztiengan gustagarri zaizkidan ezaugarriak bilatu eta aurkitzea, eta iruditzen zait gaitasun hori oso erabilgarria izango zaidala irakasle lanetan.

Bukatzeko, tutore bezala urtean hiruzpalau aldiz egiteko moduko ariketa interesgarria iruditzen zait, ebaluazioarekin batera, edo horren  parte bezala egiteko aproposa.