Practicumeko azken egunak direla eta, "turboa" sartuta gabiltza, egoerak gehiegi laguntzen ez duen arren, ikasturtearen bukaera astuntxoa egiten ari baitzaie haurrei (eta irakasleei ere, eta niri, zer esanik ez!). Pasa den ostegunean, jolas ordutik bueltan hainbat abesti lantzen ibili ginen.
Haurrek hemendik bi astera egingo dute ikasturtearen amaierako emankizuna haien familia eta lagunen aurrean, eta buru belarri dabiltza entseguetan. Musikan eskolaz kanpoko jardueretarako duten irakaslearekin hiru abesti prestatzen ari dira: bata euskaraz (Josu Elberdinen "Kapitain, kapitain"; partitura hemen eskuragarri, euskaraz kantatutako bideo bat hemen, eta ingelesezko bertsio ederra 2011ko Europa Cantat Junior abesbatza gazteen jaialdian), bestea gaztelaniaz ("Los cacharros", hemen bideo batean ikus dezakezuena) eta beste bat ingelesez ("Scooby dooby", hona hemen letra, eta haurren abesbatza batek abestuta bideoan jasotako bertsio dibertigarrian aurkitu dudana).
Gelako haur guztiak eskolaz kanpoko musikako jardueretan aritzen ez direnez, tutorea saiatzen da emanaldian inor lekuz kanpo senti ez dadin gelan talde osoarekin abestiak lantzen. Hala ere, tutoreak eta biok ez genituen abestiak aldez aurretik ezagutzen (tira, "Scooby doo" behin gure aurrean abestu zuten eskolaz kanpoko musikako taldekoek, baina horrekin bakarrik ez nuen buruz ikasi). Hortaz, tutoreak eskatu zion haurretako bati gidari lanak egin zitzala, eta beste guztiak bi lerrotan jarri ginen hiru abestiak abestu eta mugimenduen bidez lantzeko. Denbora askotxo eraman zigun, musikako esaldi erdiak eta esaldiak zenbat aldiz errepikatu behar ziren eztabaidatzen zutelako haien artean ("bi, lau, bi da!" zioen batek, "ez, bi, bi, bi!", besteak), baina ondo pasa genuen.
Bukatzeko, "Txirukaka" abestia landu genuen, trena egiten biribilean jarrita. Lehendabizi abestia bakarrik landu genuen behin, eta erraza denez, bigarrengoan mugimenduarekin egin genuen. Gero cda jarri, eta hortxe bukatu genuen musika saio luzea, lehen eginda eta oin dezente zapalduta, baina gustura!
musika etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak
musika etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak
2014/06/03
Musikako jardueren ebaluazioarekin aurrera
Joan den asteazkenean "Itsumandoka" abestiaren inguruko jarduera burutu genuen gelan, plastikarako proposatu behar genuen jarduera baten sarrera bezala. Goizaren bukaeran txokoetara abiatu aurretik, biribilean eserita geundela aprobetxatuz egin genuen. Arduraduna izan zen begiak estaltzen lehena, eta gero beste bi haurren txanda izan zen. Abestia motza eta raperoa da, eta haurrei gustatu zitzaien. Errima hirutan abesten genuen bitartean haurrak tokiz aldatu behar ziren, guztiek gogoan baitute non esertzen diren gelakideak. Ondoren, begiak estalita zituena lagun batengana joan eta nor zen asmatu behar zuen ukimena soilik erabilita. Dibertigarria izan zen, eta orokorrean neska bat egokitzen zitzaienean errazago asmatzen zuten, ileak eta buruko apaingarriek informazio asko ematen dutelako. Mutilen kasuan zailagoa egin zitzaien.
Ideia ona izan daiteke aste honetan izango dugun ikasturtearen bukaerako txangoan jolas hau proposatzea, baina agian zail samarra bihurtuko da, ikastetxeak dituen Haur Hezkuntzako bi egoitzetako bost urteko lau taldeak joango gelarako, eta haurrek ez dituzte beste egoitzako lagunak ezagutzen. Tira, elkar ezagutzeko modua ere izan daiteke.
Ideia ona izan daiteke aste honetan izango dugun ikasturtearen bukaerako txangoan jolas hau proposatzea, baina agian zail samarra bihurtuko da, ikastetxeak dituen Haur Hezkuntzako bi egoitzetako bost urteko lau taldeak joango gelarako, eta haurrek ez dituzte beste egoitzako lagunak ezagutzen. Tira, elkar ezagutzeko modua ere izan daiteke.
2014/05/10
"Nire lagunaren txakurrak" abestiari buruzko jarduerarekin jarraitzen
Gorputz perkusioaren bitartez erritmoa lantzeko aproposa den abesti honen inguruko jardueraren beste saio bat egin dugu aste honetan. Aurreko saioan haur bat kexu izan zen, berak nola egin ez zekiela eta. Horregatik, bigarren saiorako pentsatu nuen tutorea eta biok biribilaren alderdi berean jarri beharrean, bata bestearen parean edo arituko ginela. Horrela, haurrek argiago izango zuten zein aldetara mugitu behar zituzten eskuak musikarekin batera. Gainera, aurrekoan kexatu ziren bi haurren ondoan jarri nintzen. Hasieran abestia gogoratu genuen, gorputz perkusiorik egin gabe, eta bigarren aldian abestu genuenean mugimenduarekin batera egin genuen, mantso. Ondoren, cda jarri eta aurrekoan bezala aritu ginen, erritmoa bizitzen zenean eskuekin zein belaun jo asmatzeko lanak genituela.
Aurrekoan baino hobeto atera zen, eta orduan kexu zen haurrari erabat ondo atera ez zitzaion arren, oraingoan gusturago ibili zen. Azken batean, praktikarekin ikasten dugu guztiok, eta ziur naiz gehiagotan errepikatuz gero hobetzen jarraituko dugula. Aurrekoan bezala, gero pixka bat kostatu zitzaigun baretzea, haurretako asko paperean erabat sartu eta musika eta mugimendua bizitu ondoren denbora pixka bat behar delako lasaitzeko, baina moldatu ginen.
Aurrekoan baino hobeto atera zen, eta orduan kexu zen haurrari erabat ondo atera ez zitzaion arren, oraingoan gusturago ibili zen. Azken batean, praktikarekin ikasten dugu guztiok, eta ziur naiz gehiagotan errepikatuz gero hobetzen jarraituko dugula. Aurrekoan bezala, gero pixka bat kostatu zitzaigun baretzea, haurretako asko paperean erabat sartu eta musika eta mugimendua bizitu ondoren denbora pixka bat behar delako lasaitzeko, baina moldatu ginen.
2014/04/13
Musikako jardueren balorazioa
Musikaren inguruan burutu nahi ditudan jarduerak bildu nituen hemen, eta jada hasiak gara batzuk egiten. Zehazki, "Kanika txiki bat" abestiaren ingurukoa hirutan landu dugu gelan, eta haurrek oso gustukoa dute. Baten batek ez du parte hartzen, agian haien motrizitate finarenganako segurtasun faltagatik, baina nik uste dut jolasten jarraituz gero, guztiek bukatuko dutela pozik egiten. Nik ere ondo pasatu dut eritu garenetan, baina oraindik gehiago landu nahi dut abestia bera, oihartzunean eginda guztiek ondo ikasteko, eta abesten dugun bitartean abestiarekin batera eskuen mugimendua koordinatzeko.
Papera zimurtzeko ariketa ere egin genuen, talde txikietan, eta oso ondo atera zen. Tutorearen gomendioa jarraituta, zetazko papera erabili genuen, eta oso ideia ona izan zen. Eskuarekin papera zimurtzeko erritmo mantsoa marka nezala gomendatu zidan, eta "Sagu txiki" kantatzen jarri ginen, abestiarekin batera leunki papera zimur zezaten. Batzuk denbora pixka bat gehiago behar zuten paper guztia zimurtzeko (DIN A3 tamainakoak edo egin nituen zatiak, zetazko papera erraz zimurtzen delako), baina horrek ez du inolako garrantzirik. Bestetik, konturatu nintzen batzuentzat zaila zela esku bakarra erabiltzea bestea mahai gainean bazuten, eta eskatu nien erabiliko ez zuten eskua bizkar atzean jartzeko.
Papera zimurtzeko ariketaren jarraian hiru objektu txikiak bota eta hartzeko ariketa egin genuen. Tutoreak gomendatu zidan margo handi samarrak erabiltzeko, oso txikiak baziren gehiago kostako zitzaielako, eta hala egin nuen. Plastidecor lodiak erabili genituen, luzera desberdinetakoak, hori bai. Esku txikiena duen haur batek zailtasun pixka bat gehiago izan zuen, baina horrekin ere ondo moldatu ziren. Iruditu zait ariketa inoiz errepikatuko bagenu, margo lodiak eta finak nahastuko nizkiekeela, ariketa pixka bat zailtzeko.
Azkenik, ostirala oporren aurreko azken eguna izanda, gauza bereziak egin genituenez (goizean bost urteko bi taldeek hamaiketakoa batera egin zuten, eta arduradunek ekarritako fruta eta bizkotxoaz gain tutoreak olibak eta patatak ekarri zituen ere), "Nire lagunaren txakurrak" abestiarekin aritu ginen. Lehendabizi mugimenduak ikasten ibili ginen, eta horrekin nahiko lan izan zuten, bereziki tutorearen eta nire beste aldean jarrita zeudenek, gu parean ikusita kosta egiten zitzaielako eskuak nora mugitu behar zituzten asmatzea. Agian beste baterako ideia ona izango da tutorea eta biok zirkuluaren bi alde desberdinetan jartzea, eredua hobeto erakusteko. Mugimendua ikasita genuela, abestiarekin batera egin genuen. Gero cda jarrita egin genuen, eta bukaeran berriro bueltatu ginen abestira, oraingoan mugimendurik gabe. Haur pare batek negarrez bukatu zuten; batek nola egin ikastea lortu ez zuenez parte hartu ez zuelako, eta besteak bere ondokoak erritmoa bizkortzean azkarrago egin beharrean (edo horrekin batera) fuerteago jotzen ziolako belaunean. Beste guztiek oso ondo pasa zuten, baina gero pixka batean kosta zen taldea lasaitzea. Azken hori gogoan izan behar den zerbait da, honelako jarduerekin taldea pixka bat "desmadratzen" delako. Badakit "Txirukaka" lantzen dugunean oraindik ere eroagoa izango dela amaiera, baina bere onetik atera behar dira ere haurrak noizean behin, ezta? Gero adrenalina maila jaistea lortzen dugun bitartean, noski.
Nire burua ondo ikusi dut jarduera hauek lantzen. Azken aste hauetan oso lasai eta gustura nabil gelan, hasierako nerbioak gainditu ondoren, eta erabat eroso sentitu naiz.
Papera zimurtzeko ariketa ere egin genuen, talde txikietan, eta oso ondo atera zen. Tutorearen gomendioa jarraituta, zetazko papera erabili genuen, eta oso ideia ona izan zen. Eskuarekin papera zimurtzeko erritmo mantsoa marka nezala gomendatu zidan, eta "Sagu txiki" kantatzen jarri ginen, abestiarekin batera leunki papera zimur zezaten. Batzuk denbora pixka bat gehiago behar zuten paper guztia zimurtzeko (DIN A3 tamainakoak edo egin nituen zatiak, zetazko papera erraz zimurtzen delako), baina horrek ez du inolako garrantzirik. Bestetik, konturatu nintzen batzuentzat zaila zela esku bakarra erabiltzea bestea mahai gainean bazuten, eta eskatu nien erabiliko ez zuten eskua bizkar atzean jartzeko.
Papera zimurtzeko ariketaren jarraian hiru objektu txikiak bota eta hartzeko ariketa egin genuen. Tutoreak gomendatu zidan margo handi samarrak erabiltzeko, oso txikiak baziren gehiago kostako zitzaielako, eta hala egin nuen. Plastidecor lodiak erabili genituen, luzera desberdinetakoak, hori bai. Esku txikiena duen haur batek zailtasun pixka bat gehiago izan zuen, baina horrekin ere ondo moldatu ziren. Iruditu zait ariketa inoiz errepikatuko bagenu, margo lodiak eta finak nahastuko nizkiekeela, ariketa pixka bat zailtzeko.
Azkenik, ostirala oporren aurreko azken eguna izanda, gauza bereziak egin genituenez (goizean bost urteko bi taldeek hamaiketakoa batera egin zuten, eta arduradunek ekarritako fruta eta bizkotxoaz gain tutoreak olibak eta patatak ekarri zituen ere), "Nire lagunaren txakurrak" abestiarekin aritu ginen. Lehendabizi mugimenduak ikasten ibili ginen, eta horrekin nahiko lan izan zuten, bereziki tutorearen eta nire beste aldean jarrita zeudenek, gu parean ikusita kosta egiten zitzaielako eskuak nora mugitu behar zituzten asmatzea. Agian beste baterako ideia ona izango da tutorea eta biok zirkuluaren bi alde desberdinetan jartzea, eredua hobeto erakusteko. Mugimendua ikasita genuela, abestiarekin batera egin genuen. Gero cda jarrita egin genuen, eta bukaeran berriro bueltatu ginen abestira, oraingoan mugimendurik gabe. Haur pare batek negarrez bukatu zuten; batek nola egin ikastea lortu ez zuenez parte hartu ez zuelako, eta besteak bere ondokoak erritmoa bizkortzean azkarrago egin beharrean (edo horrekin batera) fuerteago jotzen ziolako belaunean. Beste guztiek oso ondo pasa zuten, baina gero pixka batean kosta zen taldea lasaitzea. Azken hori gogoan izan behar den zerbait da, honelako jarduerekin taldea pixka bat "desmadratzen" delako. Badakit "Txirukaka" lantzen dugunean oraindik ere eroagoa izango dela amaiera, baina bere onetik atera behar dira ere haurrak noizean behin, ezta? Gero adrenalina maila jaistea lortzen dugun bitartean, noski.
Nire burua ondo ikusi dut jarduera hauek lantzen. Azken aste hauetan oso lasai eta gustura nabil gelan, hasierako nerbioak gainditu ondoren, eta erabat eroso sentitu naiz.
2014/04/06
Musika: erritmoa lantzeko jarduerak
Joan den aste bukaeran musikaren inguruan gelan proposatu nahi ditudan jarduerak prestatzen ibili nintzen. Astean zehar eskolako tutorearekin aztertu ditut, eta hari ondo iruditu zaizkionez, bat martxan jarri dugu jada. Orain unibertsitateko musikako irakaslearekin, practicumeko nire tutorea dena, komentatuko ditut, eta ea practicumaren azken txanpan nola ateratzen diren.
Jardueren proposamena gelako denboraren antolaketari egokituta pentsatu dut, ohiko martxan aldaketa nabarmenik eragin gabe burutzeko modukoak izan daitezen. Lau jarduera dira, eta bati lotutako bi ariketa txiki, denak musikako ikasgaiaren materialetik ateratakoak; batzuk unibertsitatean landu ditugu zuzenean, eta beste batzuk ez. Guztien helburu orokorra erritmoa lantzea da, bereziki soinua eta mugimenduaren arteko koordinazioaren bitartez, hau da, musikaren erritmoa gorputzaren mugimenduen bitartez bizitzea. Horrekin batera, ahotsa hezteko, entzumena zorrozteko, gorputz adierazpena lantzeko, gorputzarekin soinua egiteko, taldeko proiektu batean aritzeko eta euskal folklorearen ezagutza zabaltzeko aukera eskainiko dute. Gainera, jardueretako batek motrizitate fina lantzeko helburua izango du ere, eta beste bi jarduera oso aproposak izango dira musika-esaldiak identifikatzeko, esaldiekin batera gorputz-mugimenduak aldatuko direlako. Azken batean, jarduerek haurrek musika alaitasunez bizi dezatela bilatuko dute.
Metodologiari dagokionez, jarduera guztiek abesti bat izango dute ardatz. Abestia eta mugimenduak ikasteko oihartzunean landuko ditugu. Mugimenduek zailtasun apur bat duten kasuetan, lehendabizi musikarik gabe landuko dira, oihartzunean, haurrek barneratu ahal izan ditzaten; eta ondoren abestiarekin batera, oihartzunean berriro ere. Mugimenduek zailtasunik ez duten kasuetan abestia oihartzunean ikasten den bitartean egingo dira.
Eskolan musikako eta dantzako espezialistak daudenez, eta gelako haur gehienek eskolaz kanpo eguerdian eskaintzen diren musikako jarduerak burutzen dituztenez, haurrak oso ohituak daude oihartzunean lan egiten. Hala ere, practicumean zehar oihartzunean lan egiteko aukera eman duten ariketa motzak burutu ditugu, bai eskolako tutoreak lantzen ari diren proiektuari (espazioa eta planetak) lotutako olerki eta errima motzak landuz, baita nik eramandako "Axa mixa zilarra" liburutik ateratako hitz-jokoak erabilita. Ariketa horiek haurrak talde handian zeudela burutu dira, beti eskema bera aplikatuta: oihartzunean haur bakoitzak olerkiaren lehen bertso-lerroa errepikatu du, gero bigarrena, hirugarrena, laugarrena... Bertso-lerro bakoitza banaka landu ondoren, ahapaldia errepikatu du haur bakoitzak oihartzunean, hau da, bertso-lerro batzuk, eta gero beste ahapaldi bat. Azkenik, olerki osoa oihartzunean errepikatu dute haurrek, normalean talde osoak batera. Landu nahi den olerkiaren luzeraren arabera moldatu behar da oihartzunean nola landuko den, astunegia suerta ez dadin. Azaldu dena prozedura egokia da lau bertso-lerro dituen olerkitxo baterako, baina luzeagoa bada, ezingo da bertso-lerro bakoitza banaka errepikatu haur bakoitzarekin, eta orduan aproposa izan daiteke taldearen erdiak ahapaldi bat errepikatzea, eta besteak beste bat, edo antzeko banaketaren bat egitea. Olerkiaren hiztegiaren zailtasunaren arabera ere beharrezkoa izango da oihartzunean egindako lana arinagoa edo zehatzagoa egitea.
1. "Kanika txiki bat dabil" abestiari lotutako jarduera
Abestia oihartzunean landuko da, ahotsa soilik erabilita. Abestia kantatzen den bitartean haurrak biribilean jarriko dira, eta bat erdian geratuko da kanika bat eskuetan duela. Abestiarekin batera eskuz esku joango da, kanika lagunen eskuen artean sartzeko plantak egiten. Horietako baten eskuetan utziko du disimuluz, besteak kontura ez daitezen. Abestia bukatzen denean parean duenari galdetuko dio ea kanika nork duen. Asmatzen badu, berak hartuko du kanika eta jolasa berriro hasiko da, eta asmatzen ez badu asmatu arte jarraituko du besteei galdetzen.
Gorputz mugimenduaren aldetik zailtasunik ez duen jarduera denez, abestia ikasten den bitartean egin daitezke mugimenduak. Abestia oihartzunean lantzeko, lehendabizi kanikarik gabe egingo da behin, irakasleak eskuen mugimendua azentuarekin batera eginez. Hortik aurrera, abestia mugimenduarekin batera landuko da.
Jolas aproposa da minutu gutxi batzuk soberan daudenerako, edo taldea biribilean eserita lagunen baten zain dagoenerako.
Jarduera honen barruan beste bi ariketa burutuko dira, motrizitate fina lantzeko helburuarekin, kanika eskutik eskura disimuluz eraman eta batean uzteak honelako trebetasuna eskatzen baitu:
a) Orria zimurtzea
Biribilean eserita, haur bakoitzak parean orri bat jarriko du lurrean (orri arrunta izan daiteke, edo zetazko paperezkoa), eta musika entzuten duen bitartean esku bakarrarekin ertz batetik hasita osorik zimurtu beharko du eskuan pilota bat eginda hartu arte. Ondoren, papera leundu eta berdina egingo dute beste eskuarekin.
b) Argizariak eskutan
Biribilean eserita, haur bakoitzari kolore bateko argizarizko margo zatiak emango dizkiogu (kolore desberdinetako bestelako objektu txikiak izan daitezke, gelan eskura daudenak). Hiru objektuak esku bakarrean hartzeko modukoak izan behar dira; hortaz, ezin dira margo handiak izan, zati txikiak baizik. Lehendabizi, hiru objektuak esku bakarrarekin hartuko dituzte eta lurrera erortzen utzi, ondoren berriro ere esku berarekin hartuz. Gero, banaka bota ditzatela eskatuko diegu: "orain, bota margo horia, baina horia bakarrik!", "ea, bada, orain bota urdina", eta horrela hirurak bota arte. Gero ariketa bera beste eskuarekin errepikatuko dugu.
Azken bi ariketa hauek ere aproposak dira denbora tarte txikia dagoenerako, eta nahi adina aldiz errepika daitezke.
2. "Nire lagunaren txakurra" abestiaren inguruko jarduera
Biribilean eserita, hankak gurutzatuta albokoaren belaunak ukitzen ditugula, abestiaren erritmoa jarraituta ezkerreko lagunaren iztarrean eta norberaren ezkerreko iztarrean joko da esku banarekin, ondoren norberaren bi izterretan, eta ondoren eskuinetara dagoen lagunaren iztarrean eta norberaren eskuineko izterrean. Horrela egingo da abestiak "nire lagunaren txakurrak" errepikatzen duen hiru aldietan. "Gitarra jotzen du" esatean, aldiz, besoekin gitarra jotzen ariko bagina bezala egingo dugu, eta "fli fla fli flaio" hiru aldiz errepikatzen den bitartean, biolina joko balitz bezala jarriko dira besoak. Erritmoa batzuetan moteldu egingo da, eta beste batzuetan arindu, eta gorputzaren mugimenduen abiadura horri egokitu beharko zaio.
Gitarra jo eta biolina jotzearen mugimenduak sartzea zailegi izango dela uste bada, izterretako gorputz-perkusioa soilik manten daiteke abesti osoan zehar. Gure kasuan, haurrak musika eta gorputz-adierazpena lantzera ohituak daudenez, iruditzen zait "Haur Jolas Abestiak III" bilduman proposatutako moduan burutu ahal izango dugula.
Lehenik gorputz-mugimendua landuko da oihartzunean, eta mugimenduak barneratuta daudela ikustean, musikarekin batera egingo dira. Kasu honetan, cda erabiliko da. Letra ikasteko erraza denez, ez da beharrezkoa ikusten entzun aurretik oihartzunean lantzea, haurrek segituan ikasiko dute eta.
3. "Itsumandoka" abestiaren inguruko jarduera
Jarduera hau plastikarako proposatuko den jarduera baten aurkezpen gisa erabiliko da, biak erlazionatuta baitaude. Haurrak biribilean eseriko dira, eta bat erdian geratuko da. Zapi batekin begiak estaliko zaizkio eta abestia kantatzen hasten garen bitartean beste haurrak tokiz aldatuko dira. "Bat, bi eta hiru" esatean guztiak geldi eta isilik geratuko dira, eta zapia begietan duen haurrari lagun batengana iristen lagunduko diogu, estropuz egin ez dezan. Ukimenaren bidez nor den asmatu beharko du, eta horrela egindakoan besteak jarriko du zapia begietan. Errazegi asmatzen badute, eserita dauden haurrei eskatuko diegu buelta emateko, burua hanken artean ezkutatzeko edo aurpegia eskuekin estaltzeko, asmatu behar duen lagunaren lana zailtzeko.
Aisia.net webgunean jasotako moduan abestuko da abestia. Abestia oihartzunean landuko da, ahotsa soilik erabilita.
4. "Txirukaka" abestiaren inguruko jarduera
Beste jarduerak gela arruntean lantzeko modukoak dira, baina honetarako espazio zabalagoa beharko da. Gure kasuan, eskolako sotoan dagoen gela handi batean burutuko dugu. Sotora jaitsi aurretik abestia gelan landuko da, oihartzunean. Aho-korapilo bat denez, lehendabizi musikarik gabe landuko dira hitzak, oihartzunean, olerki bat balitz bezala. Gero cda jarrita landuko da musikarekin, abestiaren letra osoa lehen aldiz kantatzen den bitartean soilik entzunez, eta hortik aurrera kantatuz.
Sotora jaitsi ondoren, haurrak trena egiten jarriko dira, biribilean, sorbaldatik helduta. Abestiak "txirukaka..." dioen bitartean haurrek aurreraka urratsak emango dituzte, erritmoa jarraituta. "Ñogi, ñogi, ñogi..." esatean, atzeraka emango dituzte urratsak. "Ei!" esaten den bakoitzean, aldiz, besoak gora altxatuko dira. Lehendabizi entsegu bat egingo da, abestia behin ahoz kantatuta, esaldi bakoitzari lotutako mugimendua barneratzeko, eta gero cda jarriko da, zuzenean dantzan hasteko. Erritmoa batzuetan moteldu egingo da, eta beste batzuetan arindu, eta gorputzaren mugimenduen abiadura horri egokitu beharko zaio.
Jarduerak gelan landu ahala emaitzen inguruko oharrak jasoko ditut hemen, proposamena osatzeko asmoz.
Jardueren proposamena gelako denboraren antolaketari egokituta pentsatu dut, ohiko martxan aldaketa nabarmenik eragin gabe burutzeko modukoak izan daitezen. Lau jarduera dira, eta bati lotutako bi ariketa txiki, denak musikako ikasgaiaren materialetik ateratakoak; batzuk unibertsitatean landu ditugu zuzenean, eta beste batzuk ez. Guztien helburu orokorra erritmoa lantzea da, bereziki soinua eta mugimenduaren arteko koordinazioaren bitartez, hau da, musikaren erritmoa gorputzaren mugimenduen bitartez bizitzea. Horrekin batera, ahotsa hezteko, entzumena zorrozteko, gorputz adierazpena lantzeko, gorputzarekin soinua egiteko, taldeko proiektu batean aritzeko eta euskal folklorearen ezagutza zabaltzeko aukera eskainiko dute. Gainera, jardueretako batek motrizitate fina lantzeko helburua izango du ere, eta beste bi jarduera oso aproposak izango dira musika-esaldiak identifikatzeko, esaldiekin batera gorputz-mugimenduak aldatuko direlako. Azken batean, jarduerek haurrek musika alaitasunez bizi dezatela bilatuko dute.
Metodologiari dagokionez, jarduera guztiek abesti bat izango dute ardatz. Abestia eta mugimenduak ikasteko oihartzunean landuko ditugu. Mugimenduek zailtasun apur bat duten kasuetan, lehendabizi musikarik gabe landuko dira, oihartzunean, haurrek barneratu ahal izan ditzaten; eta ondoren abestiarekin batera, oihartzunean berriro ere. Mugimenduek zailtasunik ez duten kasuetan abestia oihartzunean ikasten den bitartean egingo dira.
Eskolan musikako eta dantzako espezialistak daudenez, eta gelako haur gehienek eskolaz kanpo eguerdian eskaintzen diren musikako jarduerak burutzen dituztenez, haurrak oso ohituak daude oihartzunean lan egiten. Hala ere, practicumean zehar oihartzunean lan egiteko aukera eman duten ariketa motzak burutu ditugu, bai eskolako tutoreak lantzen ari diren proiektuari (espazioa eta planetak) lotutako olerki eta errima motzak landuz, baita nik eramandako "Axa mixa zilarra" liburutik ateratako hitz-jokoak erabilita. Ariketa horiek haurrak talde handian zeudela burutu dira, beti eskema bera aplikatuta: oihartzunean haur bakoitzak olerkiaren lehen bertso-lerroa errepikatu du, gero bigarrena, hirugarrena, laugarrena... Bertso-lerro bakoitza banaka landu ondoren, ahapaldia errepikatu du haur bakoitzak oihartzunean, hau da, bertso-lerro batzuk, eta gero beste ahapaldi bat. Azkenik, olerki osoa oihartzunean errepikatu dute haurrek, normalean talde osoak batera. Landu nahi den olerkiaren luzeraren arabera moldatu behar da oihartzunean nola landuko den, astunegia suerta ez dadin. Azaldu dena prozedura egokia da lau bertso-lerro dituen olerkitxo baterako, baina luzeagoa bada, ezingo da bertso-lerro bakoitza banaka errepikatu haur bakoitzarekin, eta orduan aproposa izan daiteke taldearen erdiak ahapaldi bat errepikatzea, eta besteak beste bat, edo antzeko banaketaren bat egitea. Olerkiaren hiztegiaren zailtasunaren arabera ere beharrezkoa izango da oihartzunean egindako lana arinagoa edo zehatzagoa egitea.
1. "Kanika txiki bat dabil" abestiari lotutako jarduera
Abestia oihartzunean landuko da, ahotsa soilik erabilita. Abestia kantatzen den bitartean haurrak biribilean jarriko dira, eta bat erdian geratuko da kanika bat eskuetan duela. Abestiarekin batera eskuz esku joango da, kanika lagunen eskuen artean sartzeko plantak egiten. Horietako baten eskuetan utziko du disimuluz, besteak kontura ez daitezen. Abestia bukatzen denean parean duenari galdetuko dio ea kanika nork duen. Asmatzen badu, berak hartuko du kanika eta jolasa berriro hasiko da, eta asmatzen ez badu asmatu arte jarraituko du besteei galdetzen.
Gorputz mugimenduaren aldetik zailtasunik ez duen jarduera denez, abestia ikasten den bitartean egin daitezke mugimenduak. Abestia oihartzunean lantzeko, lehendabizi kanikarik gabe egingo da behin, irakasleak eskuen mugimendua azentuarekin batera eginez. Hortik aurrera, abestia mugimenduarekin batera landuko da.
Jolas aproposa da minutu gutxi batzuk soberan daudenerako, edo taldea biribilean eserita lagunen baten zain dagoenerako.
Jarduera honen barruan beste bi ariketa burutuko dira, motrizitate fina lantzeko helburuarekin, kanika eskutik eskura disimuluz eraman eta batean uzteak honelako trebetasuna eskatzen baitu:
a) Orria zimurtzea
Biribilean eserita, haur bakoitzak parean orri bat jarriko du lurrean (orri arrunta izan daiteke, edo zetazko paperezkoa), eta musika entzuten duen bitartean esku bakarrarekin ertz batetik hasita osorik zimurtu beharko du eskuan pilota bat eginda hartu arte. Ondoren, papera leundu eta berdina egingo dute beste eskuarekin.
b) Argizariak eskutan
Biribilean eserita, haur bakoitzari kolore bateko argizarizko margo zatiak emango dizkiogu (kolore desberdinetako bestelako objektu txikiak izan daitezke, gelan eskura daudenak). Hiru objektuak esku bakarrean hartzeko modukoak izan behar dira; hortaz, ezin dira margo handiak izan, zati txikiak baizik. Lehendabizi, hiru objektuak esku bakarrarekin hartuko dituzte eta lurrera erortzen utzi, ondoren berriro ere esku berarekin hartuz. Gero, banaka bota ditzatela eskatuko diegu: "orain, bota margo horia, baina horia bakarrik!", "ea, bada, orain bota urdina", eta horrela hirurak bota arte. Gero ariketa bera beste eskuarekin errepikatuko dugu.
Azken bi ariketa hauek ere aproposak dira denbora tarte txikia dagoenerako, eta nahi adina aldiz errepika daitezke.
2. "Nire lagunaren txakurra" abestiaren inguruko jarduera
Biribilean eserita, hankak gurutzatuta albokoaren belaunak ukitzen ditugula, abestiaren erritmoa jarraituta ezkerreko lagunaren iztarrean eta norberaren ezkerreko iztarrean joko da esku banarekin, ondoren norberaren bi izterretan, eta ondoren eskuinetara dagoen lagunaren iztarrean eta norberaren eskuineko izterrean. Horrela egingo da abestiak "nire lagunaren txakurrak" errepikatzen duen hiru aldietan. "Gitarra jotzen du" esatean, aldiz, besoekin gitarra jotzen ariko bagina bezala egingo dugu, eta "fli fla fli flaio" hiru aldiz errepikatzen den bitartean, biolina joko balitz bezala jarriko dira besoak. Erritmoa batzuetan moteldu egingo da, eta beste batzuetan arindu, eta gorputzaren mugimenduen abiadura horri egokitu beharko zaio.
Gitarra jo eta biolina jotzearen mugimenduak sartzea zailegi izango dela uste bada, izterretako gorputz-perkusioa soilik manten daiteke abesti osoan zehar. Gure kasuan, haurrak musika eta gorputz-adierazpena lantzera ohituak daudenez, iruditzen zait "Haur Jolas Abestiak III" bilduman proposatutako moduan burutu ahal izango dugula.
Lehenik gorputz-mugimendua landuko da oihartzunean, eta mugimenduak barneratuta daudela ikustean, musikarekin batera egingo dira. Kasu honetan, cda erabiliko da. Letra ikasteko erraza denez, ez da beharrezkoa ikusten entzun aurretik oihartzunean lantzea, haurrek segituan ikasiko dute eta.
3. "Itsumandoka" abestiaren inguruko jarduera
Jarduera hau plastikarako proposatuko den jarduera baten aurkezpen gisa erabiliko da, biak erlazionatuta baitaude. Haurrak biribilean eseriko dira, eta bat erdian geratuko da. Zapi batekin begiak estaliko zaizkio eta abestia kantatzen hasten garen bitartean beste haurrak tokiz aldatuko dira. "Bat, bi eta hiru" esatean guztiak geldi eta isilik geratuko dira, eta zapia begietan duen haurrari lagun batengana iristen lagunduko diogu, estropuz egin ez dezan. Ukimenaren bidez nor den asmatu beharko du, eta horrela egindakoan besteak jarriko du zapia begietan. Errazegi asmatzen badute, eserita dauden haurrei eskatuko diegu buelta emateko, burua hanken artean ezkutatzeko edo aurpegia eskuekin estaltzeko, asmatu behar duen lagunaren lana zailtzeko.
Aisia.net webgunean jasotako moduan abestuko da abestia. Abestia oihartzunean landuko da, ahotsa soilik erabilita.
4. "Txirukaka" abestiaren inguruko jarduera
Beste jarduerak gela arruntean lantzeko modukoak dira, baina honetarako espazio zabalagoa beharko da. Gure kasuan, eskolako sotoan dagoen gela handi batean burutuko dugu. Sotora jaitsi aurretik abestia gelan landuko da, oihartzunean. Aho-korapilo bat denez, lehendabizi musikarik gabe landuko dira hitzak, oihartzunean, olerki bat balitz bezala. Gero cda jarrita landuko da musikarekin, abestiaren letra osoa lehen aldiz kantatzen den bitartean soilik entzunez, eta hortik aurrera kantatuz.
Sotora jaitsi ondoren, haurrak trena egiten jarriko dira, biribilean, sorbaldatik helduta. Abestiak "txirukaka..." dioen bitartean haurrek aurreraka urratsak emango dituzte, erritmoa jarraituta. "Ñogi, ñogi, ñogi..." esatean, atzeraka emango dituzte urratsak. "Ei!" esaten den bakoitzean, aldiz, besoak gora altxatuko dira. Lehendabizi entsegu bat egingo da, abestia behin ahoz kantatuta, esaldi bakoitzari lotutako mugimendua barneratzeko, eta gero cda jarriko da, zuzenean dantzan hasteko. Erritmoa batzuetan moteldu egingo da, eta beste batzuetan arindu, eta gorputzaren mugimenduen abiadura horri egokitu beharko zaio.
Jarduerak gelan landu ahala emaitzen inguruko oharrak jasoko ditut hemen, proposamena osatzeko asmoz.
2014/02/15
Haurrekin abestiak sortzeko aplikazioa
Gelakide batzuk atzerriko hizkuntzaren didaktikari buruzko ikasgaian egin genuen unitate didaktikoan musika lantzeko garaian oso interesgarria iruditu zitzaidan aplikazioa erabili zuten, Soundation izenekoa, haurrekin abestiak sortzeko balio duena. Erritmoa eta melodia aplikazioan aukeratu ondoren, horrekin bat doan testua asmatu behar dute haurrek, baita grabatu ere. Gero, Audacity aplikazioan, joan den urtean IKTei buruzko ikasgaian ezagutu genuena, melodia eta grabatutako ahotsak bateratu daitezke. Azkenik, abestia bideo txiki bat egiteko erabil daiteke, MovieMaker edo antzeko programaren bat erabilita.
Hizkuntza idatziaren didaktikari buruzko unitate didaktikoan erabiltzeko asmoa dugu, eta badut interesa nolakoa den zuzenean jakiteko.
Hizkuntza idatziaren didaktikari buruzko unitate didaktikoan erabiltzeko asmoa dugu, eta badut interesa nolakoa den zuzenean jakiteko.
2014/01/22
Zientzia Esperimentaletako sekuentzia didaktikoa
Zientzia esperimentalei buruzko ikasgaian egin dugun lan nagusia sekuentzia didaktiko baten diseinua izan da. Hau ere blogetik kanpo jasotako lana izan da, Wix plataforman sortutako webgune batean bildu baitugu, Haizearekin Jolasean izenpean. Webgunea prestatzeko lana nire ardura izan denez, formatuari dagokionean ez naiz konplikatu, eta arte plastikoetako portfolioaren txantiloi bera hartu dut oinarri bezala.
Haizearen inguruan jarduera interesgarriak sortu ditugula iruditzen zait, baina agian, nire ikuspuntutik behintzat, lanaren baliorik handiena metodologiaren atalean landu dugunean dago. Bi ataletan banatu dugu: alde batetik, metodologiari buruzko hainbat azalpen orokor eta, bestetik, metodo zientifikoa jarraituko duten jarduerei buruzkoa. Gainera, pentsamendu matematikoaren ikasgaian landutako kontzeptuak txertatu ditugu, ikuspegia asko aberastu dutenak. Bestetik, zientziako sekuentzia didaktikoa den arren, denetarik jarduerak daude, haizearen gaia bide oso desberdinetatik ulertzeko modukoak, hala nola, antzerkia edo musika. Aurrerantzean oso lagungarri suertatuko zaidala iruditzen zait.
Haizearen inguruan jarduera interesgarriak sortu ditugula iruditzen zait, baina agian, nire ikuspuntutik behintzat, lanaren baliorik handiena metodologiaren atalean landu dugunean dago. Bi ataletan banatu dugu: alde batetik, metodologiari buruzko hainbat azalpen orokor eta, bestetik, metodo zientifikoa jarraituko duten jarduerei buruzkoa. Gainera, pentsamendu matematikoaren ikasgaian landutako kontzeptuak txertatu ditugu, ikuspegia asko aberastu dutenak. Bestetik, zientziako sekuentzia didaktikoa den arren, denetarik jarduerak daude, haizearen gaia bide oso desberdinetatik ulertzeko modukoak, hala nola, antzerkia edo musika. Aurrerantzean oso lagungarri suertatuko zaidala iruditzen zait.
2013/05/07
Blogaren look berria eta umuntu ngumuntu ngabantu berriz ere
Murgiltze fase honetan hainbat aldaketa egin dizkiot blogari. Sarrera guztiei etiketak gehitu dizkiet eta izenburua behar duen tokian jarri diet. Horrela, sarrerak bilatzea askoz ere errazagoa da orain, eta etiketek informazio kualitatibo osagarria emango didate, blogean gai bakoitzak hartutako tokia neurtzen dutelako. Suposatzen dut gradua bukatu aurretik etiketak berriz ere berrikusi beharko ditudala, batzuetan ikasgai bat landu ahala konturatu naizelako aurretik idatzitakoa nik momentuan izen zehatzik jarri ez nion zerbaiti buruzkoa zela, eta pentsatzen dut hemendik aurrerako bi ikasturteetan ere berdin gertatuko zaidala.
Blogak hasieratik zuen izena azaleratu dut argazkiaren gainean, eta bloga hasi nuenean hona ekarritako esaldi bat jaso dut goiburu gisa: umuntu ngumuntu ngabantu, hau da, (gu) garelako naiz (ni). Orain, beraz, goiburua izateaz gain, blogerako abestia ere badut, polit askoa, gainera:
Goiburuak blogaren zentzua modu borobilean biltzen duela iruditzen zait, eta blogaren iparrorratza da, aldi berean; Mandelak edo Desmond Tutuk deskribatutako ubuntua lortzeko norabidean jarriko nauena. Bestetik, blog hau pertsona bakar batek idatzia bada ere, goiburu hori aitorpen bat da, hemen jasotako edukiak beste pertsona askorekin batera eraikiak izan baitira (irakasleak, ikaskideak, lagunak, familia, eta abar). Besteen elkarrekintzarik gabe, ezingo nuen hemen bildutakoa ikasi. Honelako aitorpenak egiten direnean esan ohi den moduan, akats eta hutsuneak nireak bakarrik dira, hori bai.
Azkenik, bloga berriz ere publikoari irekitzeko asmotan naizenez, anonimotasuna mantendu nahi dudala argi utzi dut nire profilean, harpidetza errazten saiatu naiz eta Creative Commonseko lizentzia gehitu diot. Azken hau, egia esan, IKTko ikasgaiko bibliografia berrikusten ibili naizenean aurkitutako erreferentzia aitzaki bezala hartuta htmlarekin pixka batean jolasteko egin dut.
2012/05/16
Hezkuntza-sistemari esker, ala bertatik iraganatik ere?
Azken aste hauetako lanak eta azterketa prestatzeko beharragatik pilatu zaizkit blogerako gordeta nituen gaiak, baina hementxe nago, didaktika ikasten jarri aurretik hitz batzuk idazteko asmoz.
Egun berean EL PAISen bi elkarrizketa irakurri nituen, bata Antony Hegarty abeslariari egina, eta bestea Milo Manara komikigileari. Biek badute komunean ezaugarri bat, artista izatea, eta sarrerari izenburua ematen dion galdera etorri zitzaidan burura. Hezkuntza-sistemak bultzatu ala bideratuko ote zituen haien talentuaren garapenean? Ala horri kontra eginez egin ziren artista? Gogora etorri zitzaidan ere nire haurtzaroko gelakide bat, egun artista dena, umetan etengabe komikiak marrazten ibiltzen zena. Ez dut gogoratzen inoiz eskolan dohain hori goraipatu zitzaionik, eta suposatzen dut hari galdetzekotan ziurrenik esango zuela hezkuntza formala burutu izanagatik ere, artista izatea lortu zuela.
Oso bestelakoa dirudi petromonarkietako alaben gain hezkuntzak izan duen eragina, egunkari berean agertzen den berriaren arabera. Gurasoek ezarritako ezkontzik ez omen dute nahi, ezta etxean haurrak hezten geratu nahi, unibertsitatetik igaro ondoren. Normala, askatasun (erlatiboa) existitzen dela jakin ondoren, urrezko kaiola batean izanda ere, bizitzak triste samar dirudi.
Artistak eta hezkuntzara bueltatuz, nolakoa beharko luke aipatutakoak bezalako artistak sortuko dituen hezkuntza-sistemak? Idurre Tolosak eman zigun pista bere blogean, Malaguzziren poema batean oinarritutako bideoa jarri zuenean. Malaguzziren ustez 100 hizkuntzekin jaiotzen gara, eta eskolak (besteak beste) pixkanaka-pixkanaka baina atsedenik eman gabe, larrutzen gaitu 100 zeuden tokian bakar bat utzi arte.
Loreak lauhilekoa hastean orain arte ikasitakoa ahaz dezagun eskatzen zigun, baina irakasle izateko ikasketa hauetan egin beharreko lana ez al da ba 99 hizkuntza horiek berrikastea izango, oraindik ere gehiago galtzen eta ahazten ibili beharrean?
2012/03/23
Zertarako edertasuna?
Iratik bere blogean gogorarazi zigun astean zehar, eta nik ere gordea nuen txoko bat nazioarteko poesiaren egunerako. Hausnarketa polita duzue horren inguruan blog honetan.
Nik gaia zertxobait ireki nahi nuke, eta Haur Hezkuntzari eta lauhileko honetako ikaskuntzei lotu. Hezkuntzaren Psikologian motibazioaren inguruan ari gara lanean. Beñatek, adibidez, bota digu bere blogetik hausnarketarako deia. Gelan baditugu kide mordoxka bat edertasunari buruz, arteari buruz, asko dakitenak, musika eta dantzaren arloan urte askoz aritu ondoren. Beste askok agian ez dute taldearekin partekatu, baina edertasunaren bila dabiltza ere (ez bakarrik tabernetan ordu txikietan, hori ederra den arren!). Edertasuna zer da, oinarrizko beharra, ala goi-mailakoa? Galdera potoloa da, ezta? Zein toki egiten zaio edertasunari hezkuntzan? Egokia al da?
Edertasuna egungo egoera sozial eta ekonomikoari begirada kritikoarekin lotuz, baita azken egun hauetan gelakideak egiten ari garen unibertsitatearen inguruko hausnarketari ere, 90. hamarkadan Luis Eduardo Autek sozialismoaren "pelotazoari" egindako kritika abestuaren letra eta bideo bat uzten dizkizuet:
Enemigo de la guerra
y su reverso, la medalla
no propuse otra batalla
que librar al corazón
de ponerse cuerpo a tierra
bajo el paso de una historia
que iba a alzar hasta la gloria
el poder de la razón
y ahora que ya no hay trincheras
el combate es la escalera
y el que trepe a lo mas alto
pondrá a salvo su cabeza
Aunque se hunda en el asfalto
la belleza...
Míralos, como reptiles,
al acecho de la presa,
negociando en cada mesa
maquillajes de ocasión;
siguen todos los raíles
que conduzcan a la cumbre,
locos por que nos deslumbre
su parásita ambición.
Antes iban de profetas
y ahora el éxito es su meta;
mercaderes, traficantes,
más que nausea dan tristeza,
no rozaron ni un instante
la belleza...
Y me hablaron de futuros
fraternales, solidarios,
donde todo lo falsario
acabaría en el pilón.
Y ahora que se cae el muro
ya no somos tan iguales,
tanto vendes, tanto vales,
¡viva la revolución!
Reivindico el espejismo
de intentar ser uno mismo,
ese viaje hacia la nada
que consiste en la certeza
de encontrar en tu mirada
la belleza…
Edertasuna egungo egoera sozial eta ekonomikoari begirada kritikoarekin lotuz, baita azken egun hauetan gelakideak egiten ari garen unibertsitatearen inguruko hausnarketari ere, 90. hamarkadan Luis Eduardo Autek sozialismoaren "pelotazoari" egindako kritika abestuaren letra eta bideo bat uzten dizkizuet:
La belleza
y su reverso, la medalla
no propuse otra batalla
que librar al corazón
de ponerse cuerpo a tierra
bajo el paso de una historia
que iba a alzar hasta la gloria
el poder de la razón
y ahora que ya no hay trincheras
el combate es la escalera
y el que trepe a lo mas alto
pondrá a salvo su cabeza
Aunque se hunda en el asfalto
la belleza...
Míralos, como reptiles,
al acecho de la presa,
negociando en cada mesa
maquillajes de ocasión;
siguen todos los raíles
que conduzcan a la cumbre,
locos por que nos deslumbre
su parásita ambición.
Antes iban de profetas
y ahora el éxito es su meta;
mercaderes, traficantes,
más que nausea dan tristeza,
no rozaron ni un instante
la belleza...
Y me hablaron de futuros
fraternales, solidarios,
donde todo lo falsario
acabaría en el pilón.
Y ahora que se cae el muro
ya no somos tan iguales,
tanto vendes, tanto vales,
¡viva la revolución!
Reivindico el espejismo
de intentar ser uno mismo,
ese viaje hacia la nada
que consiste en la certeza
de encontrar en tu mirada
la belleza…